Kümeleme
Clustering
Tanım
Bilişsel süreçlerde bilgilerin hatırlama sırasında benzerlik veya anlamsal bağlara göre kendiliğinden veya stratejik olarak gruplandırılması eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinisyenin nöropsikolojik değerlendirme sırasında hastaya okuduğu 20 kelimelik karmaşık listede (elma, sandalye, armut, masa, muz, dolap), hastanın meyveleri ve mobilyaları ayrı ayrı öbekler halinde hatırlaması tipik bir semantik kümeleme (semantic clustering) örneğidir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek araştırmalarında kümeleme, insan belleğinin lineer bir depodan ziyade hiyerarşik ve ilişkisel bir ağ olarak çalıştığının kanıtıdır. Serbest hatırlama (free recall) testlerinde denekler, karmaşık bir liste vergisini aktarırken kategorik (örneğin hayvanlar, meyveler) veya ilişkisel ipuçlarını kullanarak maddeleri öbekler halinde geri getirirler. Bu mekanizma, çalışma belleği ile uzun süreli bellek arasındaki kodlama ve geri çağırma köprüsünü optimize eder. Nörobiyolojik düzeyde, hipokampal ağların ve prefrontal korteksin anlamsal ilişkileri organize etme ve yürütücü işlevleri devreye sokma kapasitesiyle doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
İngilizce 'cluster' (salkım, küme, demet) kelimesinden türetilmiştir; kökeni Eski İngilizce 'clyster' (küme, öbek) sözcüğüne dayanır.
Karıştırmayın
Seri pozisyon etkisi (serial position effect) ile karıştırılabilir; seri pozisyon etkisi hatırlama sırasındaki konumsal avantajları (başlangıç ve son) incelerken, kümeleme doğrudan içeriğin anlamsal organizasyonuyla ilgilidir.