Sansürlü Regresyon
Censored Regression
Tanım
Bağımlı değişkenin belirli bir eşik değerin altında veya üstünde gözlemlenemediği, ancak bu sınırda kümelendiği durumları modellemek için kullanılan ekonometrik ve istatistiksel regresyon yöntemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacı, bireylerin yıllık lüks tüketim harcamalarını incelemektedir. Anket sonuçlarında nüfusun %40'ı hiç lüks tüketim yapmadığı için değer 0 olarak görünmektedir, geri kalanlar ise pozitif harcama miktarları belirtmektedir. Sıfır harcama yapan ama ekonomik potansiyeli nedeniyle aslında negatif harcama yapması beklenen (gizli değişken) ancak gözlem sınırı nedeniyle sıfırda 'sansürlenen' bu veriyi analiz etmek için standart regresyon yerine sansürlü regresyon uygulanır.
Derin Analiz
Sansürlü regresyon, özellikle veri setindeki bağımlı değişkenin alt veya üst sınırda kesintiye uğradığı (örn. sıfırda yığılan harcama verileri veya maksimum test tavan puanları) durumlarda Ordinary Least Squares (OLS) tahmincilerinin tutarsız ve sapmalı sonuçlar vermesini engellemek için geliştirilmiştir. En bilinen uygulaması Tobit modelidir. Verinin tam olarak gözlemlenemeyen (sansürlenen) kısımları ile sürekli gözlemlenen kısımları arasındaki olasılıksal dağılım maksimum olabilirlik (Maximum Likelihood) tahminleri ile çözümlenir. İhmal edilmesi durumunda katsayılar sıfıra doğru biased (sapmalı) hale gelir ve tip II hata riskini artırır.
Etimoloji
İngilizce 'censored' (Latince 'censere': değerlendirmek, kaydetmek; modern istatistikte gözlem kısıtı anlamında) ve 'regression' (Latince 'regredi': geri dönmek/adım atmak, Galton terminolojisinde ortalamaya doğru eğilim) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Kesintiye uğramış regresyon (truncated regression) ile sıkça karıştırılır. Kesintiye uğramış veri setlerinde eşik değerin altındaki/üstündeki gözlemler tamamen veri setinden dışlanırken, sansürlü regresyonda bu gözlemler sınır değerde bilinmektedir ve analize dahil edilir.