Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İşlev Tipleri

Functional Types

Tanım

Carl Jung'un analitik psikolojisinde, egonun bilinçli yönelimini belirleyen duygu, düşünce, duyum ve sezgi olmak üzere dört temel psikolojik işlev kategorisi.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir görüşmede, sürekli olarak nesnel verilerle, mantıksal tutarlılıkla ve analitik kararlarla hareket eden bir danışan 'düşünme tipi' baskınlığı sergilerken; kararlarını anlık hisler, değer biçmeler ve kişilerarası uyum üzerinden veren bir diğer danışan 'duygu tipi' baskınlığı gösterir. Bireyleşme terapisi, bu kişilerin karşıt işlevlerini (örneğin düşünce tipinin duygusal yönünü) keşfetmesini sağlar.

Derin Analiz

Carl Gustav Jung'un analitik psikoloji kuramında işlev tipleri, psişik enerjinin (libidonun) dış dünyaya veya dünyaya yönelirken hangi bilişsel ve duygusal araçları kullandığını tanımlar. Jung, bilincin merkezindeki egonun bu dört işlevden (düşünme, duygu, duyum, sezgi) yalnızca biri tarafından baskın bir şekilde yönetildiğini, diğerlerinin ise bilinçdışında farklı derecelerde baskılanmış veya gelişmemiş olarak bulunduğunu öne sürer. Bireyleşme (individuation) sürecinin nihai hedefi, bu zıt ve tamamlayıcı işlevlerin bilinç düzlemine entegre edilerek psişik bütünlüğün sağlanmasıdır. Düşünme ve duygu 'akıl yürütme/değerlendirme', duyum ve sezgi ise 'irrasyonel/algısal' işlev çiftleri olarak kendi içinde dinamik bir kutupsallık barındırır.

Etimoloji

Latince 'functio' [yerine getirme, icra etme] kökünden türetilen işlev kavramı ile Eski Yunanca 'typos' [iz, damga, model] sözcüğünün birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Eysenck veya Big Five (Beş Büyük) kişilik traits (özellikler) modelleriyle karıştırılır; ancak Junggil işlev tipleri sabit birer davranış kalıbı değil, dinamik psişik enerji yönelimleridir. Ayrıca tutumsal tipler (içe dönüklük-dışa dönüklük) ile karıştırılmamalı, onlarla çapraz bir matris oluşturduğu bilinmelidir.