Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

His

Feeling

Tanım

Onları tetikleyen duyum, düşünce veya imgelerden bağımsız olan, öznel ve değerlendirici nitelikteki kendine yeterli fenomenal deneyim.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir seansta danışanın, geçmişteki bir başarısızlık anısını hatırladığında göğsünde hissettiği sıkışma ve bunaltı halini 'hoş olmayan bir içsel hava' olarak tanımlaması; bu durumun, düşüncenin kendisinden bağımsız saf bir fenomenal deneyim olarak ortaya çıkması.

Derin Analiz

Bilişsel bilimler ve fenomenolojide his kavramı, duyusal uyarımların zihinsel süzgeçten geçerek öznel bir nitelik (qualia) kazanma sürecini ifade eder. Duygulardan (emotion) farklı olarak hisler, dış dünya ile doğrudan eylemsel bir etkileşim kurma zorunluluğu taşımayan, tamamen zihinsel ve içsel değerlendirme süreçleridir. Bilişsel değer biçme (appraisal) mekanizmasıyla doğrudan bağlantılıdır; bu nedenle her his kaçınılmaz olarak hoş ya da nahoş bir valans (değerlik) ile kodlanır. Korku ve öfke gibi duygulanımsal tonların bilinçteki öznel yansıması, bireyin içsel durumunu izlemesine ve kognitif haritalarını güncellemesine olanak tanır.

Etimoloji

Eski İngilizce 'fēling' (dokunma hissi, algı) kelimesinden türetilmiş olup, 'fēlan' (hissetmek, algılamak, dokunmak) fiiline dayanır; kökeni Germen dillerindeki 'foljaną' (hissetmek) kelimesine uzanır.

Karıştırmayın

Duygu (emotion) ve duyum (sensation) kavramlarıyla sıklıkla karıştırılır. Duyumlar çevresel uyarıcılara verilen ham fiziksel tepkilerdir; duygular dünyayla etkileşime giren eylem eğilimleridir; hisler ise bu süreçlerin tamamen zihinsel ve öznel farkındalığıdır.