Değerlik
Valence
Tanım
Bir uyarıcının, nesnenin, olayın veya durumun birey üzerindeki öznel çekicilik veya iticilik derecesi, başka bir deyişle güdüsel ve duygulanımsal değeri.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir fobisi olan danışanın, sokakta gördüğü zararsız bir köpeğe karşı aşırı derecede 'negatif değerlik' atfetmesi, nesnenin gerçek nesnel tehlikesinden bağımsız olarak anında kaçınma ve kaçma davranışı sergilemesine neden olur. Bireyin yaşam uzamındaki bu çarpık değerlik atfı, bilişsel kaçınma döngülerini besler.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler, duygu psikolojisi ve Kurt Lewin'in alan kuramında (field theory) valens (değerlik), bireyin yaşam uzamındaki (life space) uyarıcıların yönelim gücünü belirleyen temel bir vektördür. Nörobiyolojik düzeyde, limbik sistemin —özellikle amigdala ve nükleus accumbens devrelerinin— çevresel uyarıcılara atfedilen bu olumlu ya da olumsuz işaretlemeyi (valence assignment) hızla gerçekleştirdiği fMRI çalışmalarında gösterilmiştir. Pozitif değerlik yaklaşma (approach) motivasyonunu ve dopaminerjik salınımı tetiklerken, negatif değerlik kaçınma (avoidance) davranışını ve sempatik sinir sistemi aktivasyonunu körükler. Duygu durumunun iki boyutlu Circumplex modelinde (uyarılma ve değerlik eksenleri) valens, duygulanımın hoşluk-nahoşluk sürekliliğindeki yerini tanımlar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Uyarılma (Arousal) ile sıklıkla karıştırılır; uyarılma sistemin fizyolojik aktivasyon derecesini (sakinden yüksek heyecana) belirtirken, değerlik bu aktivasyonun yönünü (olumlu veya olumsuz) tanımlar. Örneğin, öfke ve neşe yüksek uyarılma düzeyine sahiptir ancak öfke negatif, neşe pozitif değerliklidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Yaklaşma-kaçınma Çatışması
Yaklaşma-kaçınma Çatışması
Approach–avoidance Conflict
Tek bir hedefin veya seçeneğin hem arzu edilen olumlu yönleri hem de istenmeyen olumsuz sonuçları barındırdığı durumlarda yaşanan motivasyonel ikilemdir.
İncele
Duygulanım
Duygulanım
Affect
Acıdan coşkuya kadar uzanan, en basitten en karmaşığa tüm his ve duygu deneyimlerinin genel ifadesidir.
İncele
Alan Kuramı
Alan Kuramı
Field Theory
Bireyin davranışını, içsel dürtülerin izole bir ürünü olarak değil; kendisinin ve içinde bulunduğu psikolojik, sosyal ve fiziksel 'yaşam alanı'nın (life space) karşılıklı dinamik etkileşimleri bütünü olarak ele alan sistematik yaklaşım.
İncele