Aktivasyon
Activation
Tanım
Bellek birimlerinin işleme sürecini kontrol etmek üzere zayıftan güçlüye doğru değişen bir Uyarılmışlık derecesine ulaşması veya bir organ ya da sistemin eylem için hazırlanması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin markette 'kırmızı' kelimesini duyması, bilişsel bellek ağında 'elma', 'dur', 'yangın' gibi ilişkili düğümlerin aktivasyonunu tetikler. En yüksek aktivasyon seviyesine ulaşan 'elma' temsili, bireyin zihinsel sürecinde baskın hale gelerek bilince gelir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve bellek kuramlarında aktivasyon, ağ (network) mimarilerindeki düğümlerin (nodes) veya logojenlerin eşik değerlerini aşarak işleme kapasitesini yönlendirme mekanizmasıdır. Ağ tabanlı modellerde güçlü aktive olan temsiller, zayıf olanları baskılayarak bilişsel çıktıları ve dikkat odağını belirler. Nörobiyolojik düzlemde ise bu kavram, sinaptik iletkenliğin artışı, metabolik uyarılma ve endokrin salınımlarla bir sistemin homeostatik dengeden işlevsel reaktiviteye geçişini karakterize eder. Psikofizyolojide ise organizmanın çevresel uyaranlara yanıt verebilmesi için merkezi ve otonom sinir sisteminin eşik hazırlığını kapsar.
Etimoloji
Latince 'activus' (faal, etkin, hareketli) sözcüğünden türetilmiş olup, bir sistemin veya yapının potansiyel halden eylemsel ve işlevsel duruma geçirilmesi sürecini ifade eder.
Karıştırmayın
Arousal (Uyarılmışlık) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; arousal genel fizyolojik uyanıklık halini ve enerji seviyesini ifade ederken, activation belirli temsillerin veya sistemlerin spesifik bir göreve yönelik işlevsel olarak devreye sokulmasını niteler.