Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Marksizm

Marxism

Tanım

Karl Marx ve Friedrich Engels'in eserlerine dayanan; üretim araçlarının mülkiyetini, sınıf mücadelesini ve ekonomik alt yapının toplumsal üst yapıyı belirleme rolünü inceleyen felsefi ve sosyoekonomik teori.

Örnek Vaka / Uygulama

Endüstriyel bir fabrikada çalışan işçilerin, ürettikleri ürünler üzerinde hiçbir tasarruf hakkına sahip olmamaları ve emeğin sadece bir 'maliyet kalemi' olarak görülmesi sonucunda geliştirdikleri kronik tükenmişlik ve anomi hissi, Marksist yabancılaşma teorisinin bireysel psikolojideki somut tezahürüdür.

Derin Analiz

Marksizm, sosyal bilimlerde ve davranış bilimlerinde bireyin psikolojik ve sosyolojik dinamiklerinin makro düzeydeki ekonomik yapılarla nasıl şekillendiğini irdeleyen analitik bir çerçevedir. Doğrudan bir klinik psikoloji veya psikopatoloji kategorisi olmamakla birlikte; yabancılaşma (alienation), sınıf bilinci, ideolojik hegemonya ve sosyo-ekonomik eşitsizliklerin bireysel ruh sağlığı üzerindeki tahrip edici etkilerini açıklamak için psikanalitik ve eleştirel psikoloji teorileriyle sıkça entegre edilir. Üretim araçlarından koparılan bireyin yaşadığı varoluşsal yabancılaşma, modern psikolojide motivasyon ve kimlik krizlerinin yapısal temelini oluşturur.

Etimoloji

Almanca 'Marxismus' ve Almanca soyadı 'Marx' (Karl Marx'ın isminden) + Latince ve Grekçe türetme ekleri ile ideoloji/sistem belirten '-ismus' (-izm) son eki.

Karıştırmayın

Komünizm (Marksizmin nihai hedeflerinden biri olan kuramsal toplumsal düzen); Kapitalizm (Marksizmin eleştirdiği ve aşılmasını öngördüğü üretim biçimi); Sosyalizm (Komünizme geçiş aşamasındaki mülkiyet biçimi).