Tükenmişlik
Burnout
Tanım
Yoğun ve uzun süreli stresin ardından ortaya çıkan; fiziksel, duygusal ve zihinsel düzeyde derin bir yorgunluk, motivasyon kaybı ve işlevsellikte düşüşle karakterize durum.
Örnek Vaka / Uygulama
On yıldır acil serviste başhemşire olarak çalışan bir klinik uzmanın, hastaların acılarına karşı zamanla duygusal olarak tamamen tepkisizleşmesi, sabahları işe gitmek düşüncesiyle dahi mide bulantısı ve yoğun kaygı yaşaması, mesleki yeterliliğini sorgulayarak hastalarına karşı tahammülsüz tutumlar sergilemeye başlaması.
Derin Analiz
Tükenmişlik, özellikle kronik mesleki stresörlerin bireyin başa çıkma kaynaklarını sürekli olarak aşması neticesinde gelişen çok boyutlu bir sendromdur. Klasik olarak üç temel bileşeni içerir: duygusal tükenme (enerjinin bitmesi), duyarsızlaşma veya depersonalizasyon (hizmet verilen kişilere veya işe karşı soğuk, alaycı tutumlar) ve kişisel başarı duygusunda düşüş (yetersizlik algısı). Nörobiyolojik düzeyde, sürekli aktive olan hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının uzun vadede tükenmesi, kortizol regülasyonunun bozulması ve prefrontal korteksteki yönetici işlevlerin zayıflamasıyla ilişkilendirilir. Genellikle klinik bir tanı kategorisi olmaktan ziyade, bireyin çalışma ortamı ile kurduğu ilişkinin patolojik bir yansıması olarak ele alınır.
Etimoloji
İngilizce 'burn' (yanmak, tutuşmak) ve 'out' (dışarı, tamamen) fiillerinin birleşiminden türetilmiştir. Metaforik olarak bir roketin yakıtını tamamen tüketmesi veya bir mumun alevini sürdüremeyecek kadar eriyip sönmesi anlamına gelir. 1970'lerde psikoloji literatürüne girmiştir.
Karıştırmayın
Klinik depresyon ile sıkça karıştırılır. Depresyon her yaşam alanını ve genel bir anhedoni tablosunu kapsarken, tükenmişlik öncelikli olarak iş veya performans odaklı ortamlarda başlar ve dinlenmeyle bir miktar hafifleyebilir. Ancak kronikleştiğinde majör depresif bozukluğa zemin hazırlayabilir.
Keşfetmeye Devam Edin
Kronik Stres
Chronic Stress
İçsel veya dışsal stres faktörlerinin uzun süre devam etmesi sonucunda ortaya çıkan, bedensel ve ruhsal uyum mekanizmalarının tükenmesiyle karakterize sürekli uyarılmışlık halidir.
Depersonalizasyon
Depersonalization
Bireyin kendi benliğinden, zihninden veya bedeninden yabancılaşması, kendini dışarıdan izleyen bir gözlemci gibi hissetmesi durumu.