Kapitalizm
Capitalism
Tanım
Üretim araçlarının özel mülkiyete dayandığı, kar motivasyonunun ve serbest piyasa mekanizmalarının ekonomik faaliyete yön verdiği ekonomik sistem.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir yazılım mühendisinin, devlet tekelinde olmak yerine özel bir girişim kurarak yenilikçi bir teknoloji geliştirmesi, bu ürünü serbest piyasada arz etmesi ve elde ettiği karı yeniden işletmeye yatırması kapitalist ekonomik döngünün somut bir örneğidir.
Derin Analiz
Kapitalizm, bireysel girişim özgürlüğü, arz-talep dengesi ve sermaye birikimi dinamikleri üzerine kurulan yapısal bir makroekonomik ve sosyopolitik sistemdir. Bilişsel ve davranışsal ekonomi perspektifinden bakıldığında; rasyonel seçim teorisi, teşvik yapıları ve ödül beklentisi (dopaminerjik pekiştireç mekanizmaları) üzerinden insan karar alma süreçlerini doğrudan şekillendirir. Karl Marx tarafından artı-değer ve yabancılaşma bağlamında ele alınırken, Max Weber'in Protestan ahlakı teziyle kültürel ve psikolojik köklerine inilmiştir. Bireylerin risk alma eğilimleri, rekabetçi dürtüleri ve mülkiyet algıları üzerinde belirleyici bir sosyokültürel çerçeve çizer.
Etimoloji
Latince 'capitalis' (ana para, mülk, varlık) kelimesinden türetilen ve 19. yüzyılda modern politik ekonomi literatürüne kazandırılan bir kavramdır.
Karıştırmayın
Sosyalizm ve komünizm ile karıştırılır; bu sistemlerde üretim araçları devlete veya kolektif topluluğa aitken, kapitalizmde tamamen özel ve kurumsal mülkiyet esastır.