Belirleyici
Determiner
Tanım
Dil biliminde ve bilişsel dil bilimin alt dallarında, bir ismin veya zamirin önüne gelerek onun kapsamını, miktarını veya işaret ettiği nesneyi bağlamsal olarak sınırlayan işlevsel sözcük sınıfı.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikolinguistik deneyde katılımcılara 'The cat sat on a mat' cümlesi dinletildiğinde, 'the' belirleyicisi zihinde daha önceden bilinen (definite) bir kediyi aktive ederken, 'a' belirleyicisi herhangi yeni (indefinite) bir matı temsil eder. Katılımcının göz hareketleri (eye-tracking), belirleyiciler duyulduğu anda beyinde ilgili nesnenin görsel arama alanının daraldığını kanıtlar.
Derin Analiz
Belirleyiciler (determiner), sözdizimsel (syntactic) ağaç yapılarında isim öbeğinin (NP) en dış katmanını yöneten ve referans alanını daraltan işlevsel morfemlerdir. Psikolinguistik açıdan, çocukların dil edinimi sürecinde adlandırma (naming) aşamasından sonra cümle içi hiyerarşiyi kurmalarında kritik bir bilişsel eşiktir. Artikeller (the, a), miktar belirleyiciler (some, all) ve işaret sıfatları (this, that) bu kategoridedir. Bilişsel işlemleme sırasında, dinleyicinin veya okurun zihinsel modelinde (mental model) ilgili nesnenin tekil mi çoğul mu, belirli mi belirsiz mi olduğunu anında kodlayarak çalışma belleğindeki (working memory) yükü optimize eder.
Etimoloji
Latince 'determinare' (sınırlandırmak, belirlemek) fiilinden türetilmiştir; 'de-' (tamamen, -den) ve 'terminus' (sınır, uç nokta) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Baldwin Figürü
Baldwin Figürü
Baldwin’s Figure
Uçlarında kareler bulunan yatay bir çizginin algılanan uzunluğunun, uçlardaki karelerin boyutuna bağlı olarak değiştiğini gösteren bir görsel illüzyon.
İncele
Ayarlama Yöntemi
Ayarlama Yöntemi
Adjustment Method
Deney sahibinin veya katılımcının, bir uyaranı hedef uyaranla eşleşene veya algılanabilir eşiğe ulaşana kadar sürekli olarak manuel biçimde değiştirdiği psikofiziksel ölçüm prosedürü.
İncele
Nöral Kuantum Teorisi
Nöral Kuantum Teorisi
Neural Quantum Theory
Duyusal değişimlerin bir süreklilik izlemek yerine, nöral aktivitenin 'ya hep ya hiç' yasasına dayanarak kesikli basamaklar halinde gerçekleştiğini öne süren psikofizik kuram.
İncele
Görsel Çevre
Görsel Çevre
Visual Environment
Bir organizmayı çevreleyen, nesneler ve ışık gibi dışsal özellik ile koşulların bütünü olup, organizmanın görsel olarak yönlendirilen davranışlarını doğrudan etkiler.
İncele