Ayarlama Yöntemi
Adjustment Method
Tanım
Deney sahibinin veya katılımcının, bir uyaranı hedef uyaranla eşleşene veya algılanabilir eşiğe ulaşana kadar sürekli olarak manuel biçimde değiştirdiği psikofiziksel ölçüm prosedürü.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir işitsel algı deneyinde, katılımcıya kulaklık verilir ve referans sesin desibel seviyesine tam olarak eşitlenecek şekilde ikinci bir tonun ses seviyesini bir ses düğmesi (potansiyometre) aracılığıyla yukarı veya aşağı yönlü ayarlaması istenir. Katılımcı iki sesin yüksekliğini eşit algıladığı anda düğmeyi bırakır ve bu işlem ardışık denemelerle tekrarlanarak ortalama hata payı hesaplanır.
Derin Analiz
Psikofizik alanında klasik yöntemlerden biri olan ayarlama yöntemi, eşik ölçümlerinde veya iki uyaran arasındaki farkın saptanmasında aktif bir katılımcı kontrolü sağlar. Geleneksel olarak 'ortalama hata yöntemi' olarak da anılır. Katılımcı veya araştırmacı, uyaranın yoğunluğunu kademeli olarak artırmak veya azaltmak yerine, potansiyel eşik noktasına ulaşmak için uyaran üzerinde sürekli bir kontrol mekanizması işletir. Bu yöntem, öznel eşik değerlerinin hızlı bir şekilde elde edilmesine olanak tanır; ancak katılımcının alışkanlık (habituation) ve beklenti (anticipation) hatalarına karşı duyarlılığı yüksektir. İstatistiki olarak, denemeler boyunca yapılan hataların ortalaması alınarak mutlak veya fark eşiği hesaplanır.
Etimoloji
Latince 'adjuxtare' (yaklaştırmak, uydurmak) kökünden türetilen 'adjustment' ile Yunanca 'methodos' (yol, takip edilen araştırma yolu) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Limitler Yöntemi (Method of Limits) ve Sabit Uyaranlar Yöntemi (Method of Constant Stimuli) ile karıştırılır. Limitler yönteminde uyaran araştırmacı tarafından kesikli adımlarla değiştirilirken, ayarlama yönteminde kontrol genellikle sürekli ve doğrudan katılımcıdadır.
Keşfetmeye Devam Edin
Mutlak Eşik
Absolute Limen (AL)
Bir duyusal sistemin (görme, işitme vb.) dışarıdan gelen bir uyarıcıyı fark edebilmesi için gereken en düşük fiziksel enerji veya şiddet seviyesidir.
Fark Eşiği
Difference Threshold
İki uyaran arasındaki, denemelerin yüzde ellisinde tutarlı ve doğru bir şekilde tespit edilebilen en küçük miktar farkıdır.