Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Teşvik

İncentive

Tanım

Bireyin belirli bir davranışı sergilemesini sağlayan veya bu davranışın olasılığını artıran dışsal uyarıcı,nesne ya da koşul.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir şirketin çalışanlarına yıl sonunda hedeflenen satış hacmini aşmaları durumunda ekstra prim (ikramiye) vereceğini açıklaması, çalışanların çalışma temposunu artıran dışsal bir teşvik işlevi görür.

Derin Analiz

Davranışsal psikoloji ve operant koşullanma çerçevesinde teşvikler, organizmayı belirli bir hedefe yönlendiren dışsal pekiştireçler olarak işlev görür. İçsel motivasyondan farklı olarak, teşvik mekanizması tamamen dışsal ödül ve ceza dengesine dayanır. Nörobiyolojik düzeyde, bu uyarıcılar mezolimbik dopaminerjik yolu aktive ederek beynin ödül sistemini uyarır ve davranışın tekrar edilme olasılığını artırır. Beklenti teorisi (expectancy theory) ve pekiştirme tarifeleri, bir teşvikin davranış üzerindeki etkisinin onun değerine ve elde edilebilme olasılığına doğrudan bağlı olduğunu gösterir.

Etimoloji

Latince 'incinare' (ateşlemek, harekete geçirmek, kışkırtmak) fiilinden türetilmiştir. Köken olarak müzikte bir çalgıyı çalmaya başlama veya bir sesi tetikleme anlamını taşır.

Karıştırmayın

İçsel motivasyon (internal motivation) ile sıklıkla karıştırılır; temel fark, teşvikin dış kaynaklı bir uyarıcı olması, içsel motivasyonun ise bireyin kendi tatmininden kaynaklanmasıdır.