Hasta Rolü
Sick Role
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun stres altında mide ülseri teşhisi alan bir yöneticinin, iş toplantılarından muaf tutulması, yakın çevresinin tüm ev işlerini üstlenmesi ve bireyin bu süreçte tıbbi tedaviye eksiksiz uyum göstermesi hali.
Derin Analiz
Tıbbi sosyoloji ve klinik psikoloji kesişiminde yer alan bu kavram, hastalık durumunun sadece biyolojik bir bozukluk olmadığını, aynı zamanda kurumsallaşmış bir sosyal rol olduğunu öne sürer. Parsons'ın teorik çerçevesine göre, hasta rolü iki temel hak (normal sosyal sorumluluklardan muafiyet ve hastalığın kendi suçu olmaması nedeniyle suçlanmama) ile iki temel yükümlülükten (iyileşme isteği ve tıbbi yardım arama/tedbirli olma zorunluluğu) oluşur. Klinik pratikte bu rol, hastanın tedaviye uyumunu (adherence) ve ikincil kazançlarını (secondary gains) değerlendirmede kritik bir analitik lens sunar.
Etimoloji
İngilizce 'sick' (hasta, rahatsız) ve Fransızca 'role' (oyun/tiyatro rolü, işlev) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kökeni Talcott Parsons'ın yapısal işlevselcilik sosyolojisine dayanır.
Karıştırmayın
Somatizasyon bozukluğu ve faktisöz bozukluk ile karıştırılabilir; ancak hasta rolü bir patoloji değil, sosyolojik bir statüdür ve bilinçli bir kandırmadan ziyade sosyal olarak onaylanmış beklentileri içerir.
Keşfetmeye Devam Edin
İkincil Kazanç
İkincil Kazanç
Advantage By İllness
Fiziksel veya psikolojik bir rahatsızlığın semptomları yoluyla hastanın elde ettiği ek fayda, dikkat veya sorumluluktan kaçınma durumu.
İncele