İşlevselcilik
Functionalism
Tanım
Zihinsel yaşamı ve davranışı, organizmanın çevresel zorluklara ve fırsatlara gösterdiği aktif bir uyum süreci olarak ele alan psikolojik yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir iş teklifi alıp tamamen farklı bir şehre taşınan bir bireyin, yaşadığı kaygı ve stresle başa çıkabilmek için geliştirdiği problem çözme stratejileri ve bilişsel esneklik mekanizmaları, işlevselciliğin 'çevresel uyum' ilkesiyle doğrudan açıklanır.
Derin Analiz
20. yüzyılın başlarında Chicago Üniversitesi'nde John Dewey, James R. Angell ve Harvey A. Carr öncülüğünde şekillenen işlevselcilik, yapısalcılığın bilinç içeriklerini atomize eden statik analizine bir isyan olarak doğmuştur. William James'in pragmatist felsefesi ve Charles Darwin'in evrim teorisinden derinlemesine beslenen bu ekol, bilincin ne olduğundan ziyade ne işe yaradığını sorgular. Fizyolojik süreçler ile psikolojik deneyimlerin ayrılmaz bir bütün oluşturduğunu savunarak, insan davranışının ardındaki neden-sonuç mekanizmalarını ekolojik bir perspektifle inceler. Klinik ve bilişsel bağlamda, bireyin çevreyle etkileşim kurarken kullandığı zihinsel araçların adaptif değerini merkeze alır.
Etimoloji
Latince 'functio' [yerine getirme, icra etme, görev] kelimesinden türetilmiştir; zihinsel süreçlerin varlık amacını ve işlevini vurgulayan kökene sahiptir.
Karıştırmayın
Yapısalcılık (structuralism) ile sıklıkla karıştırılır; yapısalcılık zihnin yapısını ve elementlerini (duyu, imge) incelerken, işlevselcilik zihnin işlevini ve hayatta kalma amaçlı kullanımını inceler.