Evrimsel Psikoloji
Evolutionary Psychology
Tanım
İnsan bilişini ve davranışını, Darwinci uyarlanma, doğal seçilim ve evrilen çevreler bağlamında inceleyen kuramsal yaklaşımdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Yükseklik korkusunun (akrofobi) modern şehir yaşamında nadiren işlevsel olmasına rağmen, atalarımızın uçurumlardan düşme riskini minimize ederek hayatta kalma oranını artırmış atasal bir uyarlanım mekanizması olarak incelenmesi.
Derin Analiz
Evrimsel psikoloji, insan zihnini milyonlarca yıllık avcı-toplayıcı atasal geçmişte karşılaşılan adaptif problemlere çözümler üretmek üzere tasarlanmış, domain-specific (alana özgü) psikolojik mekanizmalar bütünü olarak ele alır. Sosyobiyolojiden temel ayrım noktası, genetik determinizmin doğrudan davranışa yansıtılmasından ziyade, doğal seçilimin bilgi işleme süreçleri ve zihinsel mimari üzerindeki aracıl rolüne odaklanmasıdır. Zihinsel modüllerin, atalarımızın hayatta kalma ve üreme başarısını (fitness) maksimize etmek yönünde evrilen nörobiyolojik sistemlerin işlevsel çıktıları olduğu varsayılır.
Etimoloji
Latince 'evolutio' [açılma/gelişme] ve Yunanca 'psyche' [ruh/zihin] + 'logia' [bilim/çalışma] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sosyobiyoloji ile sıklıkla karıştırılır; sosyobiyoloji doğrudan sosyal davranışların genetik temelini vurgularken, evrimsel psikoloji arada kalan zihinsel bilgi işleme süreçlerini ve bilişsel modülleri birincil analiz birimi olarak ele alır.