Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Grup Üstbenliği

Group Superego

Tanım

Psikanalitik kuramda, bireyin ebeveyn özdeşimlerinden ziyade akran grupları ve kolektif dinamikler yoluyla edindiği üstbenlik katmanıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Normalde bireysel yaşamında son derece dürüst ve şiddet karşıtı olan bir üniversite öğrencisinin, dahil olduğu bir taraftar grubunun rakip takım taraftarlarına karşı başlattığı vandalizm eylemlerine 'grup ruhu' ve aidiyet duygusuyla hiçbir vicdani rahatsızlık duymadan katıl ması, grup üstbenliğinin bireysel vicdanı bastırmasının tipik bir örneğidir.

Derin Analiz

Psikanalitik psikoloji ve grup dinamikleri bağlamında grup üstbenliği, bireysel vicdan mekanizmalarının toplumsal veya kitlesel bir akran grubu içinde nasıl askıya alındığını ya da yeniden şekillendiğini inceler. Birey, bir grubun parçası haline geldiğinde, kendi içselleştirilmiş ebeveyn otoritesini (klasik superego) bir kenara bırakarak grubun ortak ahlaki kodlarına, değerlerine ve yasaklarına teslim olma eğilimi gösterir. Bu kolektif üstbenlik, bireyin kendi başına sergilemeyeceği dürtüsel veya yıkıcı davranışları akran baskısı ve grup uyumu kisvesi altında meşrulaştırabilir ya da tam tersi şekilde aşırı katı ahlaki baskılar üretebilir.

Etimoloji

İngilizce 'group' (grup, kolektif topluluk) sözcüğü ile Freudyen psikanaliz terminolojisindeki Latince kökenli 'super-' (üst, öte) ve 'ego' (ben) kavramlarının birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Kitle Psikolojisi (Le Bon'un kalabalık teorileriyle karıştırılabilir; ancak grup üstbenliği daha çok yapılandırılmış akran gruplarındaki içselleştirilmiş normatif baskılara odaklanır) ve Klasik Üstbenlik (ebeveyn kökenlidir, grup üstbenliği ise yatay sosyal düzlemde sonradan kazanılır).