Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kolektif Bilinç

Collective Consciousness

Tanım

Bir toplumun, grubun veya kültürün üyeleri tarafından paylaşılan, bireysel zihinlerin ötesinde var olan ortak inançlar, değerler, normlar ve zihniyet yapısı.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir kriz anında (örneğin ulusal bir felaket veya büyük bir zafer) farklı bireylerin hiçbir ön iletişim kurmaksızın aynı anda benzer ahlaki tepkileri vermesi, ortak bir öfke veya gurur dalgasıyla hareket etmesi kolektif bilincin davranışsal bir tezahürüdür.

Derin Analiz

Sosyolojik ve psikolojik düzlemde Émile Durkheim tarafından kavramsallaştırılan kolektif bilinç, bireylerin ömrünü aşan, toplumsal düzeni ve dayanışmayı sağlayanüst-bireysel bir zihinsel alanı ifade eder. Bilişsel bilimler ve sosyal psikoloji bağlamında bu kavram, kültürel bellek, paylaşılan şemalar ve sosyal kimlik kuramları üzerinden incelenir. Bireyler doğduklarında hazır buldukları bu sembolik evreni içselleştirir ve grup içi uyumu bu ortak bilişsel zemin üzerinden kurarlar. Psikodinamik yaklaşımda Carl Jung'un kolektif dışbilinç (kolektif unconscious) kavramıyla yakın akraba olmakla birlikte, daha çok sosyokültürel ve davranışsal ortaklıkları merkeze alır.

Etimoloji

Fransızca 'conscience collective' kavramından türetilmiştir; Latince 'con-' (birlikte) + 'scire' (bilmek) fiil kökünden türeyen bilinç kelimesi ile Latince 'collectus' (toplanmış, yığılmış) sözcüğünün birleşiminden meydana gelir.

Karıştırmayın

Carl Jung'un 'Kolektif Bilinçdışı' (tüm insanlığa ait kalıtımsal arketipler havuzu) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; kolektif bilinç ise belirli bir toplumsal grubun paylaştığı bilinçli değerler ve normlar bütününü kapsar.