Mizah
Humor
Tanım
Bir durumun eğlenceli yönlerini algılama veya ifade etme kapasitesi; genellikle gülme veya gülümseme tepkisiyle kendini gösteren, bilişsel ve duygusal bir işlevdir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bir stres ve tükenmişlik yaşayan bir cerrahın, ameliyathane kapısında yaşanan talihsiz bir ekipman arızasını absürt bir dille eleştirerek ekibin gerginliğini düşürmesi ve toplu bir gülme krizine vesile olması, mizahın adaptif bir başa çıkma stratejisi olarak kullanımına örnektir.
Derin Analiz
Mizah, bilişsel esneklik, perspektif değiştirme ve beklenmedik durumları (kongrüansızlık) anlama becerisi gerektiren üst düzey bir bilişsel süreçtir. Psikodinamik yaklaşımda savunma mekanizmalarından biri olarak kabul edilirken, bilişsel bilimlerde şemaların aniden bozulması ve yeniden yapılandırılması olarak incelenir. Nörolojik düzeyde, sol frontal lob (bilişsel çözümleme için) ve limbik sistem (duygusal ödül ve neşe için) arasındaki karmaşık ağların eşzamanlı aktivasyonunu içerir; ventral striatum ve mezolimbik dopaminerjik yolak ise mizahın ödüllendirici doğasını pekiştirir.
Etimoloji
Latince 'umor' (sıvı, vücut sıvısı) kelimesinden türetilmiştir; antik çağda insan mizaçlarını belirleyen dört temel sıvı (kan, balgam, safra) teorisine ve bu sıvıların dengesinin kişinin ruh halini belirlediği inancına dayanır.
Karıştırmayın
Alay (sarcasm) ve iğneleme (irony) ile sıklıkla karıştırılır; mizah yapıcı, kapsayıcı ve gerilim azaltıcı bir işleve sahipken, alay genellikle düşmanca, hiyerarşik üstünlük kurma veya karşısındakini aşağılama amaçlıdır.