Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Aşağılama

Contempt

Tanım

Bir kişinin veya nesnenin aşağılık, iğrenç veya değersiz olduğu inancıyla beslenen, olumsuz tutum ve duygu durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik seans sırasında danışanın eşinden bahsederken gözlerini devirmesi, hafifçe alaycı bir gülümsemeyle eşinin zekasını küçümseyen ifadeler kullanması, aşağılama duygusunun tipik ve yıkıcı bir yansımasıdır.

Derin Analiz

Duygulanım ve kişilerarası ilişkiler bağlamında incelenen aşağılama, Paul Ekman'ın evrensel temel duygular teorisinde yedinci temel duygu olarak konumlandırılır. Diğer olumsuz duygulardan (öfke ve iğrenme gibi) ayrılarak kendine özgü bir yüz ifadesine (özellikle tek taraflı dudak kenarı kaldırma) sahiptir. John Gottman'ın çiftler üzerindeki ampirik çalışmalarında, aşağılama, ilişkilerdeki 'mahşerin dört atlısı' arasında boşanmanın en güçlü ve yıkıcı habercisi olarak saptanmıştır. Bilişsel düzeyde, hedef alınan bireyin ahlaki veya sosyal açıdan hiyerarşik olarak alt konumda görüldüğü bir üstünlük iddiası barındırır.

Etimoloji

Latince 'contemptus' (küçümseme, hor görme) sözcüğünden türetilmiştir; kök olarak 'contemnere' (küçük görmek, önemsememek; con- [yoğunlaştırıcı] + temnere [değer vermemek, saymamak]) fiiline dayanır.

Karıştırmayın

Öfke (anger) ve iğrenme (disgust) ile sıkça karıştırılır. Öfke bir haksızlığa karşı aktif bir mücadele dürtüsü içerirken, iğrenme fiziksel veya ahlaki bir kontaminasyon kaynağından uzaklaşma isteğidir; aşağılama ise yapısal bir üstünlük ve değer vermeme hiyerarşisi barındırır.