Kontaminasyon
Contamination
Tanım
Bilimsel araştırmalarda veri bütünlüğünün bozulması, projektif testlerde algıların birbirine karışması veya dilbilimsel olarak iki kelime parçasının birleşip anlamsız neolojizmler üretmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir çift-kör ilaç etkinliği araştırmasında, araştırmacının hangi hastanın plasebo grubunda olduğunu bilmesi ve bu bilginin hastalarla iletişim sırasındaki beden diline veya veri kodlama sürecine yansıyarak sonuçları manipüle etmesi metodolojik bir kontaminasyondur.
Derin Analiz
Metodolojik ve psikometrik bağlamda kontaminasyon, içsel geçerliliği doğrudan tehdit eden çok katmanlı bir bozulmadır. Deneysel süreçlerde araştırmacı önyargısı, katılımcı beklentileri veya dışsal uyaranların veri toplama kanalına sızması, ölçülen construct'ın saf lügatını zedeler. Projektif testlerde (Rorschach veya Machover gibi) ise ayrı ayrı iki veya daha fazla algının bilişsel düzeyde harmanlanarak tek bir yanıtta belirmesini ifade eder. Psikopatoloji ekseninde, özellikle şizofrenik düşünce bozukluklarında sıklıkla görülen ve iki kelimenin hecelerinin kaynaşmasıyla anlamsız yeni sözcüklerin (neolojizm) türetilmesini tetikleyen birincil mekanizmalardan biridir.
Etimoloji
Latince 'contaminare' (kirletmek, lekelemek, bozmak) fiilinden türetilmiştir; 'con-' (birlikte, tam) ve 'tamen' (temas kökenli) unsurlarının birleşiminden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Karıştırıcı değişken (confounding variable) ile sıklıkla karıştırılır. Karıştırıcı değişken bağımsız ve bağımlı değişken arasındaki ilişkiyi etkileyen üçüncü bir faktördür; kontaminasyon ise doğrudan ölçüm sürecinin veya verinin saflığının bozulması/istenmeyen unsurlarla karışması durumudur.