Aşağılık
İnferiority
Tanım
Bireyin kendisini diğer insanlardan yetersiz, kusurlu veya değersiz hissetmesiyle karakterize edilen öz-değer algısı.
Örnek Vaka / Uygulama
On yaşındaki bir ilkokul öğrencisi olan Mert, sınıf arkadaşları matematik projelerini başarıyla tamamlarken kendi çizimlerinin ve hesaplamalarının hatalı olduğunu fark eder. Öğretmeninin yapıcı geri bildirimine rağmen, 'Ben asla onlar kadar akıllı olamayacağım' inancını geliştirir ve sonraki akademik görevlerden kaçınmaya başlar. Bu tablo, Eriksonyan anlamda sanayi/çalışkanlık evresinde aşağılık duygusunun sabitleşmesine tipik bir örnektir.
Derin Analiz
Psikodinamik ve gelişimsel psikolojide aşağılık hissi, temel olarak bireyin çevresel taleplerle başa çıkmada yetersiz kalacağı inancından beslenir. Alfred Adler'in bireysel psikoloji kuramında merkezi bir konuma sahip olan bu kavram, organik yetersizlikler, psikolojik baskılar veya sosyal kıyaslamalar sonucu ortaya çıkabilir. Adler'e göre bu durum, bireyi telafiye (compensation) ve üstünlük çabasına (striving for superiority) yönlendiren doğal bir motivasyon kaynağıdır. Erik Erikson'un psikososyal gelişim kuramında ise okul çağındaki (yaklaşık 6-12 yaş) çocukların beceri kazanma döneminde başarısızlık algılamasıyla tecrübe ettiği 'çalışkanlığa karşı aşağılık' ikileminin temelini oluşturur. Klinik düzeyde kronikleştiğinde, uyumsuz davranışlara, kaçınma örüntülerine ve depresif belirtilere zemin hazırlayabilir.
Etimoloji
Latince 'inferus' (aşağıda, alçakta) kelimesinden türetilmiş olup, sıfat biçimi olan 'inferior' kökenine dayanır.
Karıştırmayın
Alçakgönüllülük (karakter erdemi olarak kişinin kendi başarısını abartmaması) ve düşük öz-saygı (genel benlik değerinin düşüklüğü) ile karıştırılabilir. Aşağılık hissi spesifik bir yetersizlik veya kıyaslama zemininde şekillenirken, düşük öz-saygı daha yaygın bir ruhsal ton oluşturur.