Jeoistatistik
Geostatistics
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir metropoldeki opiyat kullanım bozukluğu tanısı almış bireylerin ikamet adresleri haritalandırılmış ve mahalle bazlı park, alkol satış noktası ve yeşil alan yoğunluğu ile mekansal ilişkisi jeoistatistiksel kriging yöntemleriyle incelenmiştir. Analiz, belirli çevresel yoksunluk kümelenmelerinin madde kullanımının yayılım hızını doğrudan tetiklediğini ampirik olarak göstermiştir.
Derin Analiz
Jeoistatistik, klasik istatistiksel yöntemlerden farklı olarak değişkenler arasındaki mekansal otokorelasyonu (spatial autocorrelation) hesaba katar. Tobler'ın Coğrafyanın Birinci Yasası'na dayanır ('her şey her şeye benzer ancak yakın olanlar uzak olanlardan daha çok benzer'). Klinik psikoloji ve halk sağlığı bağlamında, çevresel maruziyetlerin (hava kirliliği, toksik maddeler, gürültü) veya sosyoekonomik coğrafyanın madde kullanım bozuklukları, suç oranları ve epidemiyolojik hastalık yayılımları (örneğin COVID-19) üzerindeki etkilerini modellemede kullanılır. Varyogram analizi ve kriging gibi enterpolasyon teknikleriyle eksik verileri mekansal süreklilik varsayımıyla tahmin eder.
Etimoloji
Fransızca 'géostatistique' (Fransız maden mühendisi Georges Matheron tarafından 1963 yılında türetilmiştir); Yunanca 'gē' (yer, toprak) + 'statistike' (durum bilimi, istatistik) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Klasik istatistik (mekansal bağımlılığı dikkate almaz, gözlemlerin bağımsız olduğunu varsayar) ve Coğrafi Bilgi Sistemleri - CBS (verileri görselleştirir ve depolar, jeoistatistik ise olasılıksal modelleme ve tahmin yapar).