Sansürleme
Censoring
Tanım
Bir veri setinde, belirli gözlemlerin tam değerlerinin bilinmediği veya eksik olduğu durum; genellikle hayatta kalma analizlerinde ilgi konusu olayın çalışma süresi içinde gerçekleşmemesiyle ortaya çıkar.
Örnek Vaka / Uygulama
Kanser immünoterapisinin etkinliğini inceleyen beş yıllık bir klinik çalışmada, hastaların yüzde kırkı çalışmanın beşinci yılının sonuna hâlâ hayattayken ulaşmıştır. Araştırma bittiğinde bu hastaların tam ölüm veya nüks zamanları bilinmediği için verileri sağdan sansürlenmiş kabul edilir; ancak bu hastaların en az beş yıl hayatta kaldığı bilgisi analize dahil edilir.
Derin Analiz
İstatistikte ve sürviyal (hayatta kalma) analizi süreçlerinde sansürleme, eksik veri probleminden farklı olarak sistematik bir bilgi sınırlandırmasını temsil eder. Veri noktaları tamamen kayıp değildir; aksine, gözlemin belirli bir eşik değerin altında veya üstünde gerçekleştiği bilgisi mevcuttur. Örneğin sağdan sansürlemede (right censoring), birey çalışma süresinin sonuna kadar yaşamaya devam etmiş veya takipten çıkmıştır; dolayısıyla ölüm zamanı tam olarak bilinmemektedir, ancak bu sürenin belirli bir noktadan uzun olduğu kesin olarak bilinir. Standart en küçük kareler veya doğrusal regresyon yöntemleri sansürlü verilerle çalışırken yanlı tahminler üretebileceğinden; Kaplan-Meier sağkalım eğrileri, Cox Orantılı Tehlikeler Modeli (Cox Proportional Hazards Model) ve maksimum olabilirlik (maximum likelihood) tahmincileri gibi özel istatistiksel yaklaşımların kullanılmasını zorunlu kılar.
Etimoloji
Latince 'censere' (değerlendirmek, resmi olarak kaydetmek veya denetlemek) fiilinden türetilmiştir; istatistiksel literatürde gözlem verilerinin belirli sınırlamalar nedeniyle eksik kalması durumunu ifade etmek için uyarlanmıştır.
Karıştırmayın
Eksik veri (Missing data) ile sıklıkla karıştırılır. Eksik veride gözlem değerine hiçbir şekilde ulaşılamazken, sansürlemede gözlemin belirli bir zaman aralığının dışında kaldığına dair kesin bir bilgi mevcuttur.