D-bilişi
D-cognition
Tanım
Abraham Maslow'un hümanist psikoloji teorisinde, bireyin eksikliklerini gidermeye, hayatta kalmaya ve temel ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik güdülenmiş algı ve düşünce biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli finansal ve sosyal güvensizlik yaşayan bir bireyin, çevresindeki insanları yalnızca kendisine iş veya barınma sağlayabilecek potansiyel 'kurtarıcılar' olarak görmesi ve bu kişilerin karakterlerinin diğer yönlerini tamamen göz ardı etmesi D-bilişinin tipik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Hümanist psikolojide motivasyon sisteminin iki ayağından biri olan D-bilişi (deficiency cognition), homeostatik dengesizlikleri veya eksiklikleri gidermek üzere çalışır. Bilişsel süreçler bu aşamada tamamen araçsaldır; dış dünya ve nesneler, bireyin karşılanmamış gereksinimlerini (güvenlik, aidiyet, onay vb.) tatmin edecek birer araç olarak algılanır. Bu durum, algıda seçiciliğe ve nesnelerin potansiyel kullanım değerlerine odaklanılmasına yol açar. Maslow, bu bilişsel tarzın eksiklik motivasyonu (D-motivation) ile doğrudan ilişkili olduğunu ve bireyin potansiyelini gerçekleştirmesinden ziyade hayatta kalma mekanizmalarına hizmet ettiğini belirtir.
Etimoloji
İngilizce 'Deficiency cognition' (Eksiklik bilişi) ifadesinin kısaltmasından türetilmiştir; Latince 'deficientia' (eksiklik) ve 'cognitio' (bilme, tanıma) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
B-bilişi (Being cognition) ile sıklıkla karıştırılır; D-bilişi eksiklik gidermeye ve araçsal algıya odaklanırken, B-bilişi nesneleri kendi içsel değerleriyle, yargılamadan ve eksiklik hissetmeksizin kavramayı ifade eder.