Hümanist Psikoloji
Humanistic Psychology
Tanım
Bireyin özgür iradesine, kendi yaşam tarzını kurma kapasitesine ve potansiyelini gerçekleştirmesine odaklanan, psikanaliz ve davranışçılığa alternatif olarak doğmuş psikolojik yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir psikoterapi seansında, terapistin geçmişteki çocukluk travmalarını kazımak veya danışana doğrudan yönlendirme yapmak yerine, koşulsuz kabul ve empatik bir bağ kurarak danışanın kendi içsel potansiyelini keşfetmesine ve kendi kararlarını alabilmesine olanak tanıyan bir ortam yaratması hümanist psikolojinin sahadaki somut karşılığıdır.
Derin Analiz
Hümanist psikoloji, 20. yüzyılın ortalarında psikanalitik determinizme ve radikal davranışçılığın mekanistik insan tanımına bir tepki olarak 'üçüncü güç' adıyla yükselmiştir. Varoluşçuluk ve fenomenoloji felsefi temellerine dayanır; insanı indirgemeci bir yaklaşımla ele almak yerine bütüncül (holistik) bir perspektifle inceler. Klinik pratikte bilinçdışı dürtülerin analizi veya uyarıcı-tepki zincirlerinin modifikasyonu yerine, danışanın öznel deneyimine, şimdiki anın bilincine ve kendini gerçekleştirme (self-actualization) eğilimine odaklanır. Carl Rogers'ın danışan merkezli terapisi ve Abraham Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisi bu yaklaşımın en somut klinik ve teorik uzantılarıdır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Psikanaliz (insanı bilinçdışı çatışmalar ve içgüdüsel dürtülerle açıklar; hümanist psikoloji ise bilinçli yaşantıyı ve potansiyeli vurgular) ve Davranışçılık (insanı çevresel uyarıcılara tepki veren pasif bir organizma olarak görür; hümanist yaklaşım ise özgür iradeyi ve failliği savunur).