Eksiklik Motivasyonu
Deficiency Motivation
Tanım
Abraham Maslow'un insancıl psikoloji kuramında, ihtiyaçlar hiyerarşisinin ilk dört basamağındaki fizyolojik veya psikolojik yoksunlukları giderme çabasıyla çalışan güdülenme türü.
Örnek Vaka / Uygulama
Günlerce sosyal izolasyon yaşayan ve hiçbir yakın arkadaşlık ilişkisi kuramamış bir bireyin, yoğun bir yalnızlık ve ait olma açlığı hissederek sürekli olarak insanlarla etkileşime girmeye çalışması ve bu eksiklik hissini kapatmak için çaba harcaması.
Derin Analiz
Maslowyen motivasyon teorisinde eksiklik motivasyonu (D-motivation), organizmanın homeostasis yani içsel denge durumunu yeniden sağlamak için devreye soktuğu telafi edici bir mekanizmadır. Açlık, susuzluk, güvenlik, aidiyet ve saygı gibi temel gereksinimlerin karşılanmaması durumunda ortaya çıkan bu güdü, bir eksikliğin fark edilmesiyle tetiklenir ve o eksiklik giderildiğinde (örneğin karnın doyması veya sosyal kabul görme) geçici olarak sönümlenir. Bilişsel ve davranışsal kaynaklar, bu süreçte eksilen nesneye veya duruma odaklanır. Eksiklik motivasyonu ile güdülenen bireyler, eksik olanı elde etme odaklı bir algı biçimi geliştirirler; bu durum, çevresel uyarıcıların potansiyel bir tehdit ya da tatmin kaynağı olarak filtrelenmesine neden olur.
Etimoloji
Latince 'deficientia' (yoksunluk, eksiklik) ve 'motivus' (hareket ettiren, güdüleyen) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Metamotivasyon (B-motivation); eksiklik motivasyonu eksilen bir şeyi telafi etmeye çalışırken, metamotivasyon bireyin potansiyelini gerçekleştirmesine ve büyümesine odaklanır.