Hayvansal Duygusallık
Animal Emotionality
Tanım
İnsan dışı hayvanlarda gözlenen, açık alan testlerindeki keşif davranışları veya kalp atış hızı gibi fizyolojik göstergelerle ölçülen duygusal tepkisellik düzeyi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir davranışsal nörobilim laboratuvarında, kemirgenlerin stres toleransını ölçmek için standart açık alan testi (open field test) uygulanmaktadır. Deney düzeneğinde, yeni bir ortama bırakılan farelerden bazılarının hızla merkeze yöneldiği ve çevreyi aktif olarak keşfettiği (düşük duygusallık/reaktivite), bazılarının ise duvar kenarlarından ayrılmayarak sürekli donma tepkisi gösterdiği ve yüksek kalp atış hızı ile dışkılama oranına sahip olduğu (yüksek duygusallık/reaktivite) gözlemlenmiştir.
Derin Analiz
Hayvansal duygusallık (animal emotionality), karşılaştırmalı psikoloji ve davranış bilimi literatüründe organizmanın çevresel uyaranlara ve yeniliklere verdiği duygusal tepkilerin nicel olarak değerlendirilmesini ifade eder. Bu yapı, doğrudan içsel öznel deneyimleri ölçmekten ziyade, stresörlere karşı gösterilen motor ve otonomik yanıtların (örneğin, açık alan testinde santral bölgeden kaçınma, donma tepkileri, fekal bolus sayısı veya taşikardi) bir bileşkesi olarak modellenir. Düşük keşif davranışı ve yüksek fizyolojik uyarılma, yüksek düzeyde duygusal reaktivitenin (anksiyete benzeri durumların) göstergesi olarak kabul edilir. Nörobiyolojik temelde, amigdala, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksı ve sempatik sinir sistemi aktivasyonu bu reaktivitenin düzenlenmesinde kritik rol oynar; ancak bu mekanizmalar türler arası farklılıklar gösterebilir ve ekolojik validite bağlamında dikkatle yorumlanmalıdır.
Etimoloji
Latince 'animal' [canlı, nefes alan] + Latince 'emovere' [dışarı hareket ettirmek, sarsmak, heyecanlandırmak] köklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Temperament (Mizaç) ve Kişilik (Personality) kavramlarıyla sıklıkla karıştırılır. Mizaç ve kişilik, bireyler arası tutarlı ve uzun süreli davranışsal eğilimleri kapsayan daha geniş şemsiye terimlerken; hayvansal duygusallık, spesifik olarak akut çevresel stresörlere verilen fizyolojik ve davranışı kısıtlayıcı reaktif tepki setine odaklanır.