Mizaç
Temperament
Tanım
Biyolojik temelli olduğu kabul edilen, yaşamın erken evrelerinde ortaya çıkan ve enerji seviyesi, duygusal tepkisellik, ruh hali ile davranışsal inhibisyon gibi özellikleri kapsayan kişilik temeli.
Örnek Vaka / Uygulama
Beş aylık bir bebek olan Atlas, yeni bir oyuncakla veya yabancı bir ortama girdiğinde hemen ağlamakta, kollarını kasarak geri çekilmektedir. Aynı yaşlardaki Deniz ise aynı uyarıcıya gülümseyerek yaklaşmakta ve dokunmakta arzu göstermektedir. Bu iki farklı erken dönem davranışsal tepki hızı ve keşif isteği, ikilinin mizaç farklılıklarının (yüksek inhibisyon vs. düşük inhibisyon) somut birer göstergesidir.
Derin Analiz
Mizaç, kişiliğin yapısal ve doğuştan gelen çekirdeğini oluşturur. Çevresel faktörlerin ve öğrenmenin şekillendirdiği karakter ve üst düzey kişilik özelliklerinden farklı olarak, genetik ve nörobiyolojik mekanizmalara (örneğin otonom sinir sistemi reaktivitesi ve amigdala eşiği) dayanır. Thomas ve Chess'in öncü çalışmalarından günümüz Rothbart modeline kadar, mizaç; 'surgency/extraversion' (akıcılık/dışadönüklük), 'negative affectivity' (olumsuz duygulanım) ve 'effortful control' (çaba gerektiren kontrol) olmak üzere üç ana boyutta incelenir. Hayvan davranışlarında da (balıklardan primatlara kadar) gözlemlenen çekingen-cesur sürekliliği, mizaç özelliklerinin evrimsel kökenlerini ve nörobiyolojik evrenselliğini doğrular.
Etimoloji
Latince 'temperamentum' (karışım, ölçülü oran) kelimesinden türetilmiştir; antik tıp ve hümoralizm teorisindeki dört temel vücut sıvısının (kan, balgam, sarı safra, kara safra) dengesine veya oranına dayanır.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Kişilik
Kişilik
Personality
Bireyin çevreye özgün uyumunu sağlayan; kalıtım, gelişim ve çevresel dinamiklerin karmaşık birleşimiyle oluşan kalıcı özellikler ve davranışlar bütünüdür.
İncele
Karakter
Karakter
Character
Bir bireyin ahlaki, sosyal ve dini tutumlarını odak noktasına alan, tüm kişilik özelliklerinin ve ayıredici niteliklerinin toplamı.
İncele
Davranışsal İnhibisyon
Davranışsal İnhibisyon
Behavioral İnhibition
Yabancı durumlara ve kişilere karşı çekingenlik sergileme, çevredeki olası tehditleri sürekli tarama ve yeni uyaranlardan kaçınma eğilimiyle tanımlanan mizaçsal yatkınlık.
İncele