Reaktivite
Reactivity
Tanım
Gözlemlenen bir bireyin, izlendiğinin farkında olması nedeniyle davranışlarında veya fizyolojik tepkilerinde istem dışı değişiklik gösterme durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında stres düzeyleri ölçülen bir grup katılımcı, kalp atış hızı monitörüne bağlandıklarını ve kameralarla izlendiklerini bildikleri için başlangıçta olduğundan çok daha sakin ve kontrollü davranırlar; ancak araştırmacı odayı terk ettikten veya kayıt cihazı kapandıktan sonra gerçek fizyolojik kaygı düzeyleri ortaya çıkar.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve metodolojide reaktivite, içsel geçerliliği (internal validity) doğrudan tehdit eden kritik bir yanılgı kaynağıdır. Katılımcıların araştırmacıların odağında olduklarını bildiklerinde (Hawthorne etkisi benzeri mekanizmalarla) sosyal olarak arzu edilir biçimde davranma veya olağan dışı bir tetikte olma hali sergilemeleri, bağımlı değişkendeki varyansın deneysel manipülasyondan değil, gözlem eyleminin kendisinden kaynaklanmasına yol açar. Nörobiyolojik düzeyde, bu durum prefrontal korteksin sosyal izlenilirlik algısıyla aktive olması ve otonom sinir sisteminin (özellikle sempatik dalın) örtük bir uyarılma üretmesiyle ilişkilendirilebilir. Ölçüm hatasını minimize etmek için doğal gözlem (naturalistic observation), çift kör desenler ve alıştırma (habituation) seansları metodolojik birer zorunluluktur.
Etimoloji
Latince 're-' (geri, karşılık olarak) ve 'activus' (etkin, faal) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Hawthorne Etkisi ile sıklıkla karıştırılır; Hawthorne etkisi özel olarak verimlilik çalışmalarında ilgi görmekten ötürü performansın artmasını ifade ederken, reaktivite daha geniş bir metodolojik şemsiye olup her türlü gözlem altı davranış değişikliğini kapsar.
Keşfetmeye Devam Edin
Hawthorne Etkisi
Hawthorne Etkisi
Hawthorne Effect
Bireylerin izlendiklerini veya bir araştırmanın parçası olduklarını bildiklerinde davranışlarında, genellikle olumlu yönde, istem dışı bir değişim göstermeleri.
İncele
Doğal Gözlem
Doğal Gözlem
Naturalistic Observation
Araştırmacının laboratuvar kontrolü veya değişken manipülasyonu olmaksızın, katılımcıların günlük yaşam alanlarındaki davranışlarını doğal akışı içinde izleyip kaydetmesi yöntemi.
İncele