Santral
Central
Tanım
Merkezi sinir sistemi (MSS) ile ilgili olan veya özellikle MSS'nin hasarı ya da disfonksiyonundan kaynaklanan bozuklukları nitelendiren sıfat.
Örnek Vaka / Uygulama
Sol bacağında periferik sinir hasarı bulunmayan ancak kortikal bir inmeyi (inme/infarkt) takiben sol tarafında duyu kaybı yaşayan bir hastada, bu klinik tablo 'santral kaynaklı duyu bozukluğu' olarak değerlendirilir.
Derin Analiz
Nöroloji ve klinik psikopatolojide 'santral' terimi, çevresel (periferik) sistemin aksine, beyin ve omurilik ekseninde organize olan yapınsal ve işlevsel odakları ifade eder. Örneğin, santral kaynaklı bir duysal ya da motor defisit, lezyonun sinir iletim hatlarında değil, doğrudan merkezi entegrasyon merkezlerinde (korteks, subkortikal yapılar veya omurilik) yerleştiğini gösterir. Bu ayrım, hem nörolojik lokalizasyon tetkiklerinde hem de farmakolojik ajanların etki mekanizmalarının sınıflandırılmasında temel bir nosolojik ayrımdır.
Etimoloji
Latince 'centrum' (merkez, odak) sözcüğünden türetilmiş olup, Yunanca 'kentron' (iğne, sivri uç, dairenin merkezi) kökenine dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Periferik (çevresel); periferik terimi vücudun uç kısımlarındaki veya merkezi sinir sistemi dışındaki sinir ağlarını nitelendirirken, santral doğrudan beyin ve omuriliği kapsar.