Duyguların Kültürel Özgüllüğü
Cultural Specificity Of Emotions
Tanım
Duyguları tetikleyen uyarıcıların ve duygu ifade biçimlerinin, farklı kültürler ile toplumlar arasında belirgin biçimde farklılık gösterdiğini öne süren bulgu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bireyci kültürlerde öfke dışa vurumu ve bireysel hakların korunması bir erdem olarak onaylanırken, kolektif odaklı Doğu Asya toplumlarında aynı duygunun grup uyumunu (wa) zedeleyeceği gerekçesiyle bastırılması veya farklı somatik semptomlar (örneğin sinir sistemindeki gerginlikler yerine fiziksel yorgunluk olarak) üzerinden ifade edilmesi duyguların kültürel özgüllüğünü gösterir.
Derin Analiz
Kültürel antropoloji vecross-cultural psikoloji ekseninde şekillşen bu kavram, insan duygu durumlarının evrensel bir biyolojik şablondan ibaret olduğu yönündeki indirgemeci yaklaşımlara meydan okur. Duygu deneyiminin (emotional experience) ve dışavurumunun (display rules) sosyokültürel kodlar, dilsel yapılar ve kolektif değer sistemleri tarafından şekillendirildiğini, dolayısıyla her toplumun kendine has bir duygu gramerine sahip olduğunu inceler. Paul Ekman'ın evrenselcilik iddialarına karşın, bu perspektif mikro düzeydeki jestlerin, mimiklerin ve duygu düzenleme mekanizmalarının kültürel bağlamdan bağımsızlaştırılamayacağını ampirik olarak ortaya koyar.
Etimoloji
Latince 'cultura' (toprak işleme, ekin, bakım) ve 'specificus' (tür özgü, belirli nitelik taşıyan) sözcüklerinin bileşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Duyguların evrenselliği (universality of emotions) kavramıyla sıkça karıştırılır; evrensellik yüz ifadelerinin biyolojik ortak paydalarına odaklanırken, kültürel özgüllük bu ifadelerin anlamlandırılmasındaki ve tetiklenmesindeki sosyokültürel varyansları inceler.