Kategorik Veri Analizi
Categorical Data Analysis
Tanım
Belirli kategorilerdeki gözlem sayılarını veya frekanslarını modellemek ve yordayıcı değişkenlerle ilişkisini incelemek için kullanılan istatistiksel yöntemler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir psikoterapi protokolünün depresyon remisyonu üzerindeki etkisini inceleyen bir klinik araştırmada, hastaların tedavi sonrasındaki durumları 'iyileşti' veya 'iyileşmedi' şeklinde iki kategorili olarak kaydedilir. Bu veriler üzerindeki olası gruplar arası farkları ve yordayıcı etkenleri incelemek amacıyla lojistik regresyon analizi uygulanır.
Derin Analiz
Kategorik veri analizi, sürekli değişkenlerin aksine sayıma dayalı ya da sınıflandırılmış verilerin incelenmesinde temel rol olar. Parametrik olmayan test varsayımlarının ötesine geçerek, ki-kare testleri, lojistik regresyon ve probit analizi gibi araçlarla doğrusal olmayan ilişkilerin modellenmesini sağlar. Özellikle klinik psikoloji ve epidemiyolojide, bir hastalığın varlığı/yokluğu ya da tedaviye yanıt durumu gibi ikili veya çoklu kategorik sonuçların bağımsız değişkenler üzerindeki etkisini kestirmede kritik bir istatistiksel altyapı sunar.
Etimoloji
İngilizce 'categorical' (Yunanca 'kategoria' [suçlama, nitelik bildirme] kökünden türetilmiştir) ve 'data' (Latince 'dare' [vermek] fiilinin geçmiş zaman orta ortacı olan 'datum' kelimesinin çoğulu) sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Sürekli veri analizi (t-testi veya varyans analizi gibi metotlar yalnızca ölçülebilir ve aralıklı/oransal ölçekteki veriler için geçerlidir; kategorik verilerde frekans dağılımları modellenir).