Tahminci
Estimator
Tanım
Bir örneklemdeki verilere dayanarak anakütle parametresinin değerini yaklaşık olarak hesaplamak için kullanılan istatistiksel kural veya formül.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüz bin kişilik bir üniversite öğrenci popülasyonunun ortalama uyku süresini bulmak maliyetli ve imkansız olduğundan, rastgele seçilen 500 öğrenciden oluşan örneklemin ortalama uyku süresi hesaplanır; bu hesaplamada kullanılan matematiksel kural bir 'tahminci' (estimator), bu kuralın ürettiği 6.5 saatlik somut sonuç ise 'tahmin' (estimate) olarak adlandırılır.
Derin Analiz
İstatistiki çıkarımın temel taşlarından biri olan tahminci, anakütlenin tamamına doğrudan erişilemediği durumlarda, örneklem istatistikleri aracılığıyla anakütle parametrelerinin (ortalama, varyans vb.) özelliklerini kestirmek için tasarlanmış bir fonksiyondur. Matematiksel olarak bir tahmincinin kalitesi; yansızlık (unbiasedness), tutarlılık (consistency), etkinlik (efficiency) ve yeterlilik (sufficiency) gibi kriterlerle değerlendirilir. Örneğin, örneklem ortalaması, anakütle ortalamasını tahmin etmek için kullanılan en yaygın yansız tahmincidir. Parametrik ve non-parametrik testlerin güvenilirliği, seçilen tahmincinin matematiksel özelliklerine doğrudan bağımlıdır.
Etimoloji
Latince 'aestimare' (değer biçmek, tartmak, kıymet takdir etmek) fiilinden türetilmiştir; istatistiksel literatürde parametre tahmini bağlamında ilk kez 20. yüzyılın başlarında modern çıkarımsal istatistiğin temelleri atılırken kullanılmaya başlanmıştır.
Karıştırmayın
Tahmin (Estimate) kavramı ile sıklıkla karıştırılır; tahminci (estimator) hesaplamayı yapan kural veya formülün kendisiyken, tahmin (estimate) bu kuralın ürettiği sayısal değerdir.