Yansız
Unbiased
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni geliştirilen bir zeka testinin farklı sosyoekonomik gruplar üzerindeki geçerlilik çalışmasında, test maddelerinin kültürel önyargılardan arındırılarak her kesimden bireye eşit olasılıkla doğru ölçüm sunacak şekilde tasarlanması yansız bir prosedür örneğidir.
Derin Analiz
Metodoloji, istatistik ve psikometride yansızlık (unbiasedness), ölçüm veya tahmin süreçlerinin sistematik hata (systematic error) barındırmaması anlamına gelir. Araştırma tasarımı ve istatistiksel çıkarımda, elde edilen sonuçların veya tahmin edicilerin (estimators) gerçek popülasyon parametresine uzun vadede sistematik bir sapma olmaksızın yaklaşmasını ifade eder. Ortaya çıkan hataların tamamen rastgele ve bağımsız olması, bu hataların birbirini uzun vadede sönümlemesini sağlar. Klinik araştırmalarda ve test geliştirme süreçlerinde yansızlık, geçerlik ve güvenirlik katsayılarının korunması için temel bir ön koşuldur.
Etimoloji
İngilizce kökenli 'un-' (olumsuzluk eki) ve Orta İngilizce 'bias' (eğilim, yanal sapma; kökeni Eski Provençal 'resos' veya Latince 'bifax' kelimelerine dayanır) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Kelime anlamı itibarıyla herhangi bir yöne doğru eğilimi veya sapması olmayan durumu ifade eder.
Karıştırmayın
Rastgele hata (random error) ile sıklıkla karıştırılır; yansızlık sistematik hatanın yokluğunu ifade ederken, yansız prosedürlerde bile rastgele hatalar kaçınılmaz olarak varlığını sürdürebilir ancak bunlar yönsel değildir.
Keşfetmeye Devam Edin
Sistematik Hata
Sistematik Hata
Systematic Error
Örneklemden elde edilen veri değerlerinin, popülasyon içindeki gerçek değerlerden sabit bir miktarda ve yönlü olarak sapma gösterdiği ölçüm hatası türüdür.
İncele
Geçerlik
Geçerlik
Validity
Bir ölçme aracının, ölçülmek istenen özelliği başka hiçbir karıştırıcı değişkenle kirletmeden ne kadar doğru ve kusursuz ölçtüğünü gösteren temel psikometrik nitelik.
İncele
Güvenirlik
Güvenirlik
Reliability
Bir ölçme aracının, ölçülmek istenen özelliği rasgele hatalardan arınmış bir şekilde, tekrarlanan uygulamalarda ne derece tutarlı ve kararlı sonuçlar verdiğini gösteren psikometrik özellik.
İncele