Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Bilişsel Terapi

Cognitive Therapy (CT)

Tanım

Bireylerin duygu ve davranış sorunlarının uyumsuz düşünce kalıpları ve çarpık tutumlardan kaynaklandığı varsayımına dayanan ve bu bilişleri yeniden yapılandırmayı amaçlayan bir psikoterapi ekolüdür.

Örnek Vaka / Uygulama

Sosyal anksiyete bozukluğu yaşayan bir danışan, topluluk önünde konuşurken herkesin onun ne kadar yetersiz olduğunu düşündüğüne inanmaktadır (otomatik düşünce). Terapist, bu inancı mutlak bir gerçek olarak kabul etmek yerine, geçmişteki sunumlarında insanların verdiği tepkileri somut kanıtlar üzerinden incelemek için bir 'davranışsal deney' tasarlar. Danışan, konuşma sırasında dinleyicilerin tepkilerini gözlemler ve felaket senaryolarının gerçeklikle uyuşmadığını fark ederek alternatif bilişsel şemalar geliştirir.

Derin Analiz

Aaron T. Beck tarafından geliştirilen bilişsel terapi, insan psikolojisinin dışsal uyarıcılara verilen otomatik tepkilerden ziyade, bu uyarıcılara yüklenen anlamlar ve içsel diyaloglar tarafından şekillendiği temeline dayanır. Terapötik süreç, işlevsel olmayan otomatize düşüncelerin, ara inançların ve çekirdek şemaların ampirik bir yaklaşımla ele alınmasını içerir. Danışan ile terapist işbirliğine dayalı bir ampirizm çerçevesinde çalışır; danışanın düşünceleri birer hipotez olarak ele alınır ve gerçekliğe dayalı kanıtlarla test edilir. Sokratik sorgulama yöntemi kullanılarak danışanın kendi bilişsel hatalarını (örneğin aşırı genelleme, zihin okuma, ya hep ya hiç tarzı düşünme) fark etmesi sağlanır ve daha adaptif alternatiflerin geliştirilmesi hedeflenir.

Etimoloji

Latince 'cognitio' [bilme, idrak etme, kavrama] kökünden türetilmiş olup, zihinsel süreçlerin ve bilgi işleme mekanizmalarının incelenmesini ifade eder.

Karıştırmayın

Psikanaliz ile sıklıkla karıştırılır; ancak bilişsel terapi bilinçdışı dürtüler ve çocukluk çağı libidinal çatışmalarından ziyade, şu andaki işlevsel olmayan düşünce hatalarına ve bilinç düzeyine yakın bilişsel süreçlere odaklanır. Bilişsel Davranışçı Terapi (CBT) terimiyle de iç içe kullanılır; CBT, bilişsel terapiyi davranışçı tekniklerle birleştiren daha geniş bir üst şemsiyedir.