Edinilmiş Statü
Achieved Status
Tanım
Bireyin kişisel çabaları, yetenekleri ve liyakati doğrultusunda sonradan kazandığı sosyal konum ve prestij.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllarca süren yoğun akademik çalışma ve araştırma projeleri sonucunda 'profesör' unvanı alan bir akademisyenin durumu, bireyin liyakat ve çaba yoluyla elde ettiği edinilmiş statüye net bir örnektir.
Derin Analiz
Antropoloji ve sosyoloji kökenli bu kavram, bireyin doğuştan getirdiği veya kontrol edemediği etkenlerle belirlenen 'atfedilmiş statü' (ascribed status) kavramının zıttıdır. Edinilmiş statü; bilişsel kapasite, motivasyon, sebat ve çevresel fırsatların etkileşimiyle şekillenir. Bireyin öz-yeterlilik algısını, kimlik gelişimini ve sosyal hiyerarşideki yerini doğrudan etkiler. Klinik psikoloji ve sosyal psikoloji bağlamında, bu statünün kazanılması veya kaybedilmesi bireyin benlik saygısı, başarı motivasyonu (achievement motivation) ve depresif belirtilerle başa çıkma kapasitesi üzerinde belirleyici bir rol oynar.
Etimoloji
İngilizce 'achieve' (başarmak, elde etmek, Orta Fransızca 'achever' [sonuna ulaştırmak], Latince 'ad caput venire' [zirveye ulaşmak] kökünden) ve Latince 'status' (durum, konum, duruş) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Atfedilmiş statü (ascribed status) ile karıştırılır; atfedilmiş statü kişinin kontrolü dışındaki özelliklere (ırk, cinsiyet, aile kökeni) dayanırken, edinilmiş statü tamamen bireysel çaba ve başarıya dayanır.