Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Temkinli Yönelim

Cautious Shift

Tanım

Bir bireyin grup içinde karar alırken, tek başına alacağı karara kıyasla daha muhafazakâr ve temkinli bir tutum benimsemesi yönündeki karar değişimi.

Örnek Vaka / Uygulama

Yatırım fonu yöneten bir analist, bireysel olarak yüksek riskli fakat kârlı bir hisse senedine yatırım yapmaya eğilimliyken, kurul toplantısında diğer üyelerin temkinli ve kaybetme odaklı argümanlarını dinledikten sonra kararını tamamen değiştirerek en güvenli devlet tahvillerine yönelmesi.

Derin Analiz

Sosyal psikoloji ve grup dinamikleri literatüründe incelenen temkinli yönelim, grup polarizasyonunun (grup kutuplaşması) bir alt tezahürüdür. Bireyler kolektif bir ortama dâhil olduklarında, sorumluluğun paylaşılması (diffusion of responsibility) veya grubun hâkim eğilimine uyum sağlama (normatif sosyal etki) gibi motivasyonlarla başlangıçtaki tutumlarını esnetebilirler. Eğer grubun tartışma öncesi hâkim eğilimi riskten kaçınma yönündeyse, bu durum bireylerin temkin düzeyini katlanarak artırır. Bu mekanizma, riskli yönelimin (risky shift) tersi yönde çalışır ve genellikle kolektif kararların bireysel kararlardan neden kökten farklı olabileceğini açıklayan bilişsel ve sosyal süreçlerin merkezinde yer alır.

Etimoloji

İngilizce 'cautious' (dikkatli, temkinli; Latince *cautus*, 'güvenceye alınmış, sakınan') ve 'shift' (değişim, kayma; Eski İngilizce *sciftan*, 'bölmek, düzenlemek, değiştirmek') kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Riskli yönelim (risky shift) ile sıklıkla karıştırılır; ancak riskli yönelim gruptakilerin daha cesur kararlara evrilmesini ifade ederken, temkinli yönelim tam tersi bir muhafazakârlık artışını temsil eder. Ayrıca genel grup kutuplaşmasından (group polarization) farklı olarak, sadece risk/temkin eksenindeki tek yönlü bir sapmayı niteler.