Yatırım
İnvestment
Tanım
Maddi ya da psişik kaynakların, ilerleyen dönemlerde getiri, doyum veya verimlilik elde etmek amacıyla kalıcı olarak tahsis edilmesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir girişimcinin, yıllar boyunca biriktirdiği sermayeyi ve haftada 80 saatlik bilişsel emeğini yeni bir biyoteknoloji şirketine yönlendirmesi, hem iktisadi hem de psikolojik anlamda yüksek riskli bir yatırım sürecidir.
Derin Analiz
Psikanalitik teoride 'cathexis' (enerji yatırımı) kavramıyla akraba olan yatırım, davranışsal ekonomide ve karar alma süreçlerinde bireyin sınırlı kaynaklarını (zaman, para, bilişsel çaba) belirli bir hedefe yönlendirmesini ifade eder. Bilişsel ve nörobiyolojik düzeyde, ön beyin (prefrontal korteks) ve mezolimbik dopaminerjik yolaklar aracılığıyla gelecekteki ödülü hesaba katma ve bugünkü tüketimi erteleme kapasitesiyle doğrudan ilişkilidir. Beklenti teorisi (Prospect Theory) bağlamında, bireylerin halihazırda yaptıkları yatırımları koruma eğilimi (batık maliyet yanılgısı), bilişsel süreçlerin ekonomik kararları nasıl manipüle ettiğinin merkezindedir.
Etimoloji
Latince 'investire' (giydirmek, örtmek, cübbe giydirmek) fiilinden türetilmiş olup, Orta Çağ'da bir makama veya toprağa resmi olarak hak kazandırma (investiture) ritüellerine dayanır; modern iktisat ve psikolojide ise bir kaynağın gelecekteki bir değeri elde etmek üzere bağlanması anlamını kazanmıştır.
Karıştırmayın
Tüketim (Consumption) ile karıştırılır; tüketim anlık doyum sağlarken ve kaynak tükenirken, yatırım gelecekteki üretim veya doyum kapasitesini artırmayı hedefler.