Yerli Araştırmacı
İndigenous Researcher
Tanım
Kendi yerli topluluğundan veya kültürel ortamından gelen ve bu grup içinde ya da grubu hedef alarak akademik veya uygulamalı araştırmalar yürüten bilim insanı.
Örnek Vaka / Uygulama
Kuzey Amerika'daki bir yerli topluluğun kültürel travma ve başa çıkma mekanizmalarını inceleyen bir akademik projede, topluluğun içinden yetişmiş bir klinik psikoloğun baş araştırmacı olarak görev yapması; dışarıdan bir uzmanın gözden kaçırabileceği, kuşaklararası aktarılan sözsüz sembolik ritüellerin ve dilsel nüansların veri setine doğru yansıtılmasını garantiler.
Derin Analiz
Yerli araştırmacı kavramı, etnografik, antropolojik ve kültürel psikoloji çalışmalarında metodolojik geçerliliğin ve epistemik adaletliğin merkezinde yer alır. Dışarıdan gelen (emic-etic dikotomisinde 'etic') araştırmacıların yarattığı kültürel önyargıları ve 'egzotize etme' eğilimini kırar. İçerden bir bakış açısı ('emic') sunarak topluluk içi dinamiklerin, örtük bilgilerin ve hassas kültürel kodların doğru analiz edilmesini sağlar. Görev analizi ve kullanılabilirlik mühendisliği gibi alanlarda, farklı etnik ve kültürel grupların bilişsel modellerinin hatasız haritalandırılmasında kritik bir işleve sahiptir.
Etimoloji
Latince 'indigena' (yerli, doğuştan o toprağa ait) kelimesinden türetilen 'indigenous' sıfatı ile İngilizce 'researcher' (araştıran, inceleyen) kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Yerli Bilgi Sistemi (Indigenous Knowledge System) ile sıklıkla karıştırılır; yerli araştırmacı kavramı bir bilgi sistemini değil, o sistemi inceleyen özneyi ifade eder. Ayrıca 'yerli haklar savunucusu' ile aktivizm boyutuyla benzer görünse de, bilimsel metodoloji ve nesnel veri toplama zorunluluğu ile ayrışır.