Reaktans Teorisi
Reactance Theory
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir hekimin hastasına 'Sigarayı kesinlikle bırakmalısın, başka seçeneğin yok' şeklindeki aşırı baskıcı ve buyurgan yönlendirmesi, hastada reaktans tetikleyerek sigara içme arzusunu artırabilir ve tedaviyi tamamen reddetmesine yol açabilir.
Derin Analiz
Jack W. Brehm tarafından 1966 yılında ortaya atılan reaktans teorisi, bireylerin özerkliklerini koruma eğilimini sosyal psikoloji ekseninde inceler. Özgürlük tehdidi algılandığı an, sempatik sinir sisteminin de katkısıyla bir uyarılma hali ve psikolojik gerilim (reaktans) baş gösterir. Bu durum, bireyin baskı yapılan yönün tam tersi tutum veya davranış sergilemesine, hatta yasaklanan veya kısıtlanan seçeneğe karşı arzu ve değerinin yapay biçimde artmasına neden olur. Klinik pratikte ve ikna süreçlerinde, otoriter veya dayatmacı müdahalelerin neden ters tepki verdiğini (bumerang etkisi) nörobilişsel ve motivasyonel düzeyde temellendirir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Savunma mekanizmaları (özellikle inkar veya yansıtma) ile karıştırılabilir; ancak reaktans bilinçdışı bir ego savunması değil, doğrudan algılanan bir özgürlük tehdidine karşı geliştirilen bilinçli/motivasyonel bir direnç durumudur.
Keşfetmeye Devam Edin
Bumerang Etkisi
Bumerang Etkisi
Boomerang Effect
Bir ikna çabasının, hedeflenen tutum değişiminin tam tersi yönde bir etki yaratması ve bireyin mevcut görüşünü eskisinden daha radikal şekilde savunması durumu.
İncele
Bilişsel Çelişki
Bilişsel Çelişki
Cognitive Dissonance
Bilişsel sistemdeki iki veya daha fazla inanç, tutum veya davranış arasında tutarsızlık olduğunda ortaya çıkan ve bireyde güçlü bir motivasyonel gerilim yaratan hoş olmayan psikolojik durum.
İncele