Bumerang Etkisi
Boomerang Effect
Tanım
Bir ikna çabasının, hedeflenen tutum değişiminin tam tersi yönde bir etki yaratması ve bireyin mevcut görüşünü eskisinden daha radikal şekilde savunması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Sağlık otoritelerinin gençlere yönelik aşırı korkutucu ve baskıcı bir dille hazırladığı 'sigara içerseniz kesinlikle ölürsünüz' kampanyasının, hedef kitle tarafından 'kişisel özgürlüğe müdahale' olarak algılanıp gençlerin sigara içme oranlarını eskisinden de fazla artırması.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve iletişim bilimlerinde, ikna edici iletişimin istenmeyen sonuçlarından biridir. Bireyler kendilerine sunulan argümanları aşırı baskıcı, manipülatif veya özgürlüklerine bir tehdit olarak algıladıklarında (Reaktans Teorisi bağlamında), bilişsel savunma mekanizmalarını devreye sokarlar. Mesajı çürütecek karşı-argümanlar (counterarguments) üretirler ve sonuç olarak başlangıçtaki tutumlarının da ötesine geçerek zıt kutupta konsolide olurlar. Özellikle yüksek düzeyde ego-involvement (benlik katılımı) içeren konularda bu direnç katsayısı üstel olarak artar.
Etimoloji
Avustralya yerli halkının avlanma aleti olan ve atıldığı yere geri dönen 'bumerang' kelimesinden türetilmiş metaforik bir terimdir; psikolojide ilk kez Carl Hovland ve ekibi tarafında tutum değişimi çalışmalarında kullanılmıştır.
Karıştırmayın
Reaktans (Psychological Reactance) ile sıklıkla karıştırılır; reaktans bu etkinin arkasındaki motivasyonel tepkiyi (özgürlük kaybı tehdidi hissi) tanımlarken, bumerang etkisi bu tepkinin Observable (gözlemlenebilir) tutumsal neticesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Tutum Değişimi
Attitude Change
Bir bireyin herhangi bir nesne, olay veya konuya yönelik tutumlarında, dışsal sosyal etkenler ya da içsel bilişsel süreçler sonucunda meydana gelen her türlü modifikasyon.
Bilişsel Çelişki
Cognitive Dissonance
Bilişsel sistemdeki iki veya daha fazla inanç, tutum veya davranış arasında tutarsızlık olduğunda ortaya çıkan ve bireyde güçlü bir motivasyonel gerilim yaratan hoş olmayan psikolojik durum.