Kültürel Psikoloji
Cultural Psychology
Tanım
İnsan psikolojik süreçlerinin ve zihinsel işlevlerin belirli kültürel bağlamlar, toplumsal pratikler ve sembolik sistemler tarafından nasıl şekillendirildiğini inceleyen disiplinler arası psikoloji dalıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bireyci (individualist) batı kültürlerinde yetişen bir bireyin benlik tanımı (self-construal) genellikle özerk, bağımsız ve içsel özelliklere odaklanırken; kolektivist doğu kültürlerinde yetişen bir bireyin benlik tanımı ilişkisel, durumsal ve sosyal rollerle örülmüştür. Kültürel psikologlar, bu iki farklı kültürel bağlamdaki bireylerin bellek kodlama, karar verme ve hatta nörolojik algılama biçimlerinin (örneğin dikkat odaklanma testlerindeki detay yakalama oranları) kökten farklılaştığını ampirik olarak gösterir.
Derin Analiz
Kültürel psikoloji, zihin ile kültürün birbirini karşılıklı olarak sürekli biçimlendirdiği (constitution) epistemolojik temel üzerine kuruludur. Evrensel ve kültürü aşkın bir 'insan doğası' soyutlamasından ziyade, bireyin içinde yaşadığı sembolik evrenin, dilin, ritüellerin ve sosyal yapıların bilişsel şemaları, duygulanımı ve algıyı kökten nasıl yapılandırdığını inceler. Kültürler-arası psikoloji (cross-cultural psychology), kültürü bireyin zihinsel mekanizmalarını test etmek için bağımsız bir değişken olarak ele alıp evrensel yasalar ararken; kültürel psikoloji, zihin ile kültürün ayrılmaz bir bütün oluşturduğunu savunarak her psikolojik olgunun yerel anlam dünyası içinde anlam kazanacağını öne sürer. Bu yönüyle kültürel antropoloji, semiotik ve dil felsefesi ile doğrudan metodolojik ve kuramsal bir diyalog içindedir.
Etimoloji
Latince 'cultura' (ekmek, işlemek, bakım yapmak) kökünden türetilen 'kültür' kelimesi ile Yunanca 'psykhē' (ruh, zihin) ve 'logia' (bilim, çalışma) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Kültürler-arası psikoloji (Cross-cultural psychology) ile sıklıkla karıştırılır. Kültürler-arası psikoloji, farklı kültürleri karşılaştırarak evrensel psikolojik yasalar bulmayı amaçlar ve kültürü bağımsız değişken olarak görür; kültürel psikoloji ise kültür ve zihnin karşılıklı olarak birbirini yarattığını savunarak evrenselliği reddeder ve yerel bağlama odaklanır.