Hayal Kırıklığı-saldırganlık Hipotezi
Aggression–frustration Hypothesis
Tanım
Saldırganlığın her zaman bir hayal kırıklığının (engellenmenin) sonucu olduğunu ve hayal kırıklığının her zaman bir tür saldırganlığa yol açtığını öne süren klasik psikolojik model.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır üzerinde çalıştığı terfi sınavını hak ettiği halde bürokratik bir engelleme yüzünden kaçıran bir çalışanın, eve geldiğinde eşinin en ufak bir sorusuna aşırı bir öfke patlamasıyla ve bağırarak karşılık vermesi.
Derin Analiz
Dollard ve arkadaşları tarafından 1939 yılında formüle edilen bu hipotez, davranışçılık ekolünün köşe taşlarından biridir. Bireyin hedefe yönelik bir davranışının engellenmesi, fizyolojik ve psikolojik bir uyarılma yaratır; bu da kaçış veya saldırganlık dürtüsünü tetikler. Zamanla bu katı iki yönlü önerme (engellenme her zaman saldırganlığa yol açar, saldırganlık her zaman engellenmeden kaynaklanır) revize edilmiş; Leonard Berkowitz gibi araştırmacılar tarafından engellenmenin doğrudan saldırganlık yaratmadığı, bunun yerine 'öfke' adı verilen olumsuz bir duygusal duruma aracılık ettiği ve saldırganlığın tetiklenmesi için çevresel ipuçlarının (silah, tehdit edici figür vb.) varlığının katalizör işlevi gördüğü gösterilmiştir.
Etimoloji
Latince 'frustrare' (boşa çıkarmak, engellemek) + 'aggressio' (üzerine yürüme, saldırı) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Araçsal saldırganlık (instrumental aggression) ile sıkça karıştırılır; hayal kırıklığı-saldırganlık hipotezi daha çok tepkisel ve duygu yüklü (hostile) saldırganlığı açıklar, oysa araçsal saldırganlıkta belirli bir amaca ulaşmak için öğrenilmiş bir strateji söz konusudur.