Komün
Commune
Tanım
Bireylerin veya ailelerin ev işleri, mülk, kaynaklar ve çocuk bakımını ortaklaşa paylaştığı kolektif yaşam düzenlemesi.
Örnek Vaka / Uygulama
1970'lerde ABD'de kurulan alternatif bir kırsal yaşam topluluğunda, yirmi yetişkinin tüm gelirlerini ortak bir havuzda toplaması, yemek pişirme ve çocukların eğitimi gibi sorumlulukları rotasyonel olarak paylaşması ve kararları oy birliğiyle alması bir komün uygulamasıdır.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji, sosyoloji ve kültürel antropoloji ekseninde komün yapısı, nükleer aile modeline bilinçli bir alternatif olarak ortaya çıkan kasıtlı topluluk (intentional community) dinamiklerini inceler. Bireyselliğin ön planda olduğu modern kapitalist sistemlere karşı bir tepki olarak 1960'lı ve 1970'li yılların karşı kültürü (counterculture) içinde ivme kazanmıştır. Bu yapılar, aidiyet, grup içi uyum, kaynak paylaşımı ve kolektif karar alma süreçleri üzerinden bireyin sosyal kimliğini yeniden şekillendirirken, grup dinamikleri, rol çatışmaları ve sosyal kaytarma (social loafing) gibi psikolojik süreçlerin de laboratuvarı niteliğindedir.
Etimoloji
Fransızca 'commune' (ortak, topluluk) kelimesinden türetilmiş olup, kökeni Latince 'communis' (ortaklaşa sahip olunan, herkese ait) sıfatına dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Kibbutz ve tarikat (cult). Kibbutz, tarihsel olarak Siyonist-sosyalist ideolojiye dayanan spesifik bir kolektif yerleşim türüdür; tarikatlar ise genellikle otoriter bir lider etrafında şekillenen ve bireysel özerkliği kısıtlayan hiyerarşik yapılardır, oysa komünler daha yatay ve egalitarian (eşitlikçi) ilişkilere odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Karşı Kültür
Counterculture
Egemen toplumsal normlara, değerlere ve geleneksel ahlak anlayışına bilinçli bir şekilde meydan okuyan ve alternatif bir yaşam tarzı benimsemiş olan sosyal hareket.
Kolektivizm
Collectivism
Bireyin kendini izole bir varlık olarak değil, daha geniş bir sosyal veya aile grubunun ayrılmaz bir parçası olarak konumlandırma eğilimidir.