Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kibbutz

Kibbutz

Tanım

İsrail'de mülkiyetin, üretimin ve çocuk yetiştirme pratiklerinin tamamen ortaklaştırıldığı komünsel yaşam birimi.

Örnek Vaka / Uygulama

Erken dönem bir kibbutzda büyüyen bireylerin, geleneksel çekirdek aile yapısında yetişenlere kıyasla daha güçlü bir akran bağı geliştirdiği, ancak mahremiyet algısı ve mülkiyet kavramının bilişsel gelişim sürecinde farklı evrelerden geçtiği gözlemlenmiştir.

Derin Analiz

Kibbutz, sosyal psikoloji, sosyoloji ve kültürel antropoloji literatüründe kolektivist yaşam biçimlerinin insan davranışı, kişilik gelişimi ve sosyal aidiyet üzerindeki etkilerini incelemek için eşsiz bir laboratuvar işlevi görmüştür. Bireysel mülkiyetin ortadan kalktığı, ekonomik ve sosyal kararların meclis usulüyle ortak alındığı bu yapılar, özellikle çocukların aile yerine ortak 'çocuk evlerinde' (maliot) yetiştirilmesi uygulamasıyla gelişim psikolojisinde çığır açan araştırmalara konu olmuştur. Toplumsal cinsiyet rolleri, bireycilik-kolektivizm ikilemi ve grup içi uyum dinamiklerinin ampirik olarak gözlemlendiği bu yerleşimler, modern toplumlardaki yabancılaşma olgusuna karşı tarihsel bir alternatif sunar.

Etimoloji

İbranice קִבּוּץ (kibbutz) kökünden türetilmiş olup, kelime anlamı olarak 'toplanma', 'küme' veya 'birlik' demektir.

Karıştırmayın

Komün (commune) terimiyle sıkça karıştırılır; komünler daha geçici ve ideolojik odaklı olabilirken, kibbutz yapısal olarak kurumsallaşmış, ekonomik olarak kendi kendine yeten ve kalıcı bir kırsal/endüstriyel yerleşim modelidir.