Yaş Ayrımcılığı
Age Discrimination
Tanım
Yaşlı bireylere karşı geliştirilen ön yargılı tutum, olumsuz kalıp yargı (stereotip) ve ayrımcı davranışlar bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Altmış beş yaşındaki nitelikli bir yazılım mühendisinin, iş görüşmesinde teknolojiye adapte olamayacağı yönündeki temelsiz varsayımlarla (kalıp yargı) işe alınmaması ve terfi süreçlerinde arka plana itilmesi.
Derin Analiz
Yaş ayrımcılığı, bilişsel düzeyde örtük veya açık kalıp yargılarla, duygusal düzeyde yaşlılara yönelik olumsuz tutumlarla (örn. acıma, değersizleştirme) ve davranışsal düzeyde ise istihdam, sağlık hizmetleri ve sosyal yaşamdan dışlama ile kendini gösteren çok boyutlu bir sosyal psikoloji olgusudur. Butler'ın tanımı doğrultusunda bu olgu; yaşlanma sürecine duyulan korku ve ölüm kaygısının (terror management theory) bir savunma mekanizması olarak yaşlı bireylerin ötekileştirilmesi üzerinden işlev görür. Nöropsikolojik ve sosyal bilişsel süreçlerde, dış grup homojenleştirme hatası (out-group homogeneity effect) ve kategorizasyon eğilimleri bu tutumun sürekliliğini besler.
Etimoloji
İngilizce 'age' (yaş) kökü ile psikolojide ayrımcılık/önyargı bildiren '-ism' (-izm) son ekinin birleşiminden türetilmiştir. Terim, 1969 yılında Amerikalı gerontolog ve psikiyatrist Robert N. Butler tarafından literatüre kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Genontofobi (yaşlılık ve yaşlı insanlara karşı duyulan irrasyonel korku) ile sıklıkla karıştırılır; yaş ayrımcılığı korkudan ziyade bilişsel ön yargı ve ayrımcı davranışları kapsar.