Ableizm
Ableism
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir iş yerinde, tekerlekli sandalye kullanan bir çalışanın terfi mülakatında, fiziksel ofis düzenine uyum sağlayamayacağı varsayımıyla (aslında erişilebilirlik sorunu olmasına rağmen) bu pozisyonun 'onun için fazla yorucu olacağı' gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması ableist bir uygulamadır.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve toplumsal cinsiyet/eşitlik çalışmaları ekseninde ele alınan ableizm; bireyin bedensel, duyusal veya zihinsel kapasitesini normatif standartların dışında değerlendirerek onu sosyal hiyerarşide alt kademelere konumlandıran bir ideolojidir. Yapısal boyutta, mimariden istihdama kadar uzanan engellerin yaratıcısıdır. Klinik psikoloji ve danışmanlık süreçlerinde, terapistin dahi farkında olmadan içselleştirdiği bu önyargılar (mikroagresyonlar), danışanın öz saygısını zedeleyebilir ve patolojiden ziyade çevresel invalidasyona (geçersizleştirmeye) bağlı ruhsal zorlanmaları tetikleyebilir.
Etimoloji
İngilizce 'able' (yetenekli, muktedir, sağlam) sıfatına dayalı türetilmiş bir isim olup, ötekileştirici ve ayrımcı ideolojileri nitelendiren '-izm' sonekinin eklenmesiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
Ageizm (yaş ayrımcılığı) ve cinsiyetçilik ile sıklıkla karıştırılır; ayırt edici özelliği, hedef alınan grubun işlevsellik, beden bütünlüğü ve nörotipiklik normları üzerinden ayrımcılığa uğramasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Önyargı
Önyargı
Prejudice
Herhangi bir nesnel deneyim veya kanıta dayanmaksızın, bir bireye ya da gruba yönelik peşinen geliştirilen olumsuz tutum ve inanç sistemi.
İncele