Egoistik Göreli Yoksunluk
Egoistic Relative Deprivation
Tanım
Bireyin, kendi kişisel durumunu benzer bir başka bireyin durumuyla karşılaştırarak dezavantajlı olduğunu ve haksız yere mahrum bırakıldığını algıladığı öznel yoksunluk durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Aynı şirkette ve aynı pozisyonda çalışan Ahmet'in, üniversiteden aynı not ortalamasıyla mezun olduğu meslektaşının kendisinden daha yüksek bir prim aldığını öğrenmesi ve bunun sonucunda 'Benim ondan neyim eksik, neden benim emeğim sömürülüyor?' diyerek yoğun bir kişisel öfke ve haksızlığa uğrama hissi yaşaması.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji literatüründe göreceli yoksunluk kavramı, Stouffer ve arkadaşlarının askeri personel üzerindeki çalışmalarıyla temellendirilmiş ve Runciman (1966) tarafından ikiye ayrılmıştır. Egoistik göreceli yoksunluk, bireyin kendi kişisel kazanımlarını, statüsünü veya refahını doğrudan bir referans kişi ya da grup ile kıyaslayarak kişisel düzeyde bir adaletsizlik hissetmesi durumudur. Bu süreç tamamen mikro düzeyde işler; birey, grubunun değil, bizzat kendisinin haksızlığa uğradığını ve hak ettiği konumun altında yaşamak zorunda bırakıldığını düşünür. Bilişsel düzeyde sosyal karşılaştırma teorisi (Festinger) ile doğrudan ilişkilidir ve bireyin öz-saygısı, içsel motivasyonu, öfke duygusu ve depresif belirtiler geliştirme riski üzerinde güçlü bir yordayıcı etkiye sahiptir. Gerçekçi yoksunluk seviyesinden bağımsız olarak, tamamen algısal ve bilişsel bir değerlendirme hatası veya çarpıtması olarak ortaya çıkabilir.
Etimoloji
Latince 'ego' (ben/benlik) + Orta İngilizce ve Latince kökenli 'relativus' (göreceli) ve 'deprivatio' (mahrum bırakılma/yoksunluk)
Karıştırmayın
Fraternal (Kardeş/Grupsal) Göreli Yoksunluk (Kişinin kendi bireysel durumunu değil, üyesi olduğu grubun genel olarak diğer gruplardan daha dezavantajlı olduğunu düşünmesiyle ayrılır).