Öz-değer Koşullulukları
Contingencies Of Self-worth
Tanım
Bireylerin özsaygılarını yatırım yaptıkları belirli yaşam alanları; bu alanlardaki başarı veya başarısızlık geri bildirimleri, doğrudan bireyin benlik algısını belirler.
Örnek Vaka / Uygulama
Kariyer başarısını öz-değerinin tek koşulu olarak belirleyen bir yöneticinin, projelerinden birinin reddedilmesi üzerine derin bir değersizlik hissi, anksiyete ve depresif belirtiler yaşaması; başarısızlığı işle sınırlı tutamayarak tüm kişiliğinin yetersiz olduğu inancına kapılması.
Derin Analiz
Jennifer Crocker ve arkadaşları tarafından 2001 yılında literatüre kazandırılan bu kavram, özsaygının sadece küresel bir nitelik olmadığını, aksine domain-spesifik (alana özgü) temellere dayandığını savunur. Bireyler akademik başarı, dış görünüş, onaylanma, ahlisaki erdem veya aile desteği gibi farklı alanları öz-değerlerinin temel dayanağı haline getirebilirler. Bu alanlardaki dalgalanmalar, kişinin psikolojik sağlamlığını ve duygudurumunu doğrudan etkiler. Örneğin, öz-değerini dış görünüşe endekslemiş bir birey için estetik bir kusur veya eleştiri, sadece geçici bir hoşnutsuzluk değil, varoluşsal bir tehdit ve benlik çöküşü olarak algılanır. Bu durum, bireyleri kronik bir onay arayışına veya tükenmişliğe sürükleyebilir.
Etimoloji
Latince 'contingere' [bağlı olmak, dokunmak] kökünden türetilen 'contingency' [olasılık, koşulluluk] ile Eski İngilizce 'silf' [öz] ve 'weorð' [değer, kıymet] kelimelerinin birleşiminden oluşan bileşik bir kavramdır.
Karıştırmayın
Global özsaygı (global self-esteem) ile karıştırılır; küresel özsaygı kişinin genel olarak kendini ne kadar sevdiğiyle ilgili genel bir değerlendirmeyken, öz-değer koşullulukları bu özsaygının hangi spesifik şartlara ve alanlara bağlı olduğunu inceler.