Üstlenilen Rol
Assumed Role
Tanım
Bir bireyin belirli bir statü veya pozisyon için beklendiği inancıyla benimsediği davranış kalıbı ve belirsizlikle başa çıkma yöntemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni terfi eden bir yöneticinin, alt kademedeyken daha samimi ve esnek bir iletişim tarzına sahip olmasına rağmen, 'otoriter ve mesafeli lider' pozisyonunun gerektirdiğini düşündüğü katı davranış kalıplarını bilinçli veya yarı bilinçli olarak benimsemesi ve sergilemesi.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve sosyolojik perspektifte üstlenilen rol (role enactment), bireylerin belirsiz sosyal durumlarda nasıl davranmaları gerektiğine dair ipuçlarını yapılandırmak amacıyla sergiledikleri adaptif bir süreçtir. Birey, çevresel talepler ve statü gereklilikleri doğrultusunda kendi benlik algısını geçici olarak askıya alarak belirli bir senaryoyu veya beklentiler setini hayata geçirir. Talcott Parsons'ın 'hasta rolü' (sick role) kavramında olduğu gibi, bu durum bazen birincil veya ikincil kazançlar sağlayan yapılandırılmış bir sosyal pozisyona dönüşebilir. Bilişsel açıdan, bu süreç dışsal sosyal normların içselleştirilmesi ve sosyal biliş şemalarının aktif hale getirilmesiyle doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
İngilizce 'assume' (üstlenmek, üzerine almak, Latimce 'assumere') ve 'role' (Fransızca 'rôle', bir aktörün oynadığı parça anlamındaki Latince 'rotula' kelimesinden) terimlerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Rol yapma (role-playing) ile sıklıkla karıştırılır; rol yapma genellikle geçici, bilinçli bir tiyatral canlandırmayken, üstlenilen rol kişinin o anki sosyal kimliğinin ve belirsizlikle başa çıkma mekanizmasının kalıcı bir parçası haline gelme eğilimindedir.
Keşfetmeye Devam Edin
Rol Çatışması
Rol Çatışması
Role Conflict
Bireyin üstlendiği sosyal veya mesleki rollerin birbiriyle çelişen beklentiler üretmesi sonucu yaşadığı gerilim ve uyum bozukluğu durumu.
İncele
Hasta Rolü
Hasta Rolü
Sick Role
Fiziksel veya zihinsel bir rahatsızlığı bulunan bireyin üstlendiği, toplum tarafından belirlenen hak ve yükümlülükler bütünü.
İncele